RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘Sprawozdanie finansowe’

Badanie sprawozdania finansowego

28 lip

Prawo o rachunkowości nakłada na jednostki o większym znaczeniu w środowisku gospodarczym obowiązek publikowania rocznych sprawozdań finansowych. Ma to na celu ułatwienie dostępu do informacji majątkowej i finansowej określonej jednostki gospodarczej innym podmiotom działającym na rynku, a przez to zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.

Warunkiem opublikowania sprawozdania finansowego jest jego uwiarygodnienie przez biegłego rewidenta w opinii sporządzonej przez niego w rezultacie badania sprawozdania finansowego oraz ksiąg rachunkowych. Chodzi tutaj o uniknięcie niebezpieczeństwa, że informacje przedstawione w sprawozdaniu finansowym będą:
- niekompletne,
- zafałszowane,
- zawierać błędy,
- nie ujawniać oszustwa,
- nieświadomie lub świadomie wprowadzać w błąd,
- nie ujawniać istotnym informacji,
- niezgodne z wymaganiami prawa, a przez to ich użyteczność dla czytelników będzie ograniczona.

Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz rzetelne i jasno przestawia sytuację majątkową i finansową, oraz wynik finansowy badanej jednostki. Badanie sprawozdania finansowego poprzedza zatem jego ogłoszenie.

Prawo o rachunkowości określa zakres podmiotów objętych obowiązkiem badania i ogłaszania sprawozdań finansowych. Zgodnie z obowiązującymi obecnie w Polsce przepisami ustawy o rachunkowości badaniu i ogłaszaniu podlegają:
a) banki, zakłady ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji,
b) jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych,
c) jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
d) spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,
e) pozostałe jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2 500 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 EURO.

Badaniem podlegają również sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie.

Zbadanie sprawozdania finansowego wraz ze sprawozdaniem z działalności jednostki oraz opinią i raportem biegłego rewidenta jest udostępnienie udziałowcom jednostki najpóźniej na 15 dni przez zgromadzeniem wspólników, akcjonariuszy, członków, albo przedstawicieli członków spółdzielni.

Po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego i podjęciu uchwały o podziale zysku lub pokryciu straty kierownik jednostki składa je wraz ze sprawozdaniem z działalności jednostki we właściwym rejestrze sądowym i do ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski B”, a w odniesieniu do spółdzielni – w Monitorze Spółdzielczym.

 
 

Zakres sprawozdania finansowego

27 lip

Podmioty gospodarcze prowadzące księgi rachunkowe zgodnie z ustawą o rachunkowości, niezaliczające się do grupy podmiotów o dużym znaczeniu w środowisku gospodarczym i niepodlegające obowiązkowi badania i ogłaszania sprawozdania finansowego sporządzają podstawowe sprawozdanie finansowe, na które składa się:
a) bilans – sprawozdanie o wielkości, strukturze i zmianach składników majątku jednostki, a także o źródłach ich finansowania, sporządzone na określony dzień i w określonej formie,
b) rachunek zysków i strat – sprawozdanie o rozmiarach przychodów, kosztów i wyników finansowych za określony czas,
c) informacja dodatkowa obejmująca:
- wprowadzenie do sprawozdania finansowego – informacje podstawowe o jednostce, przyjęte zasady – polityka rachunkowości, w tym metod wyceny i sporządzania sprawozdania finansowego,
- dodatkowe informacje i objaśnienia – informacje dotyczące m. in. pozycji bilansu, rachunku zysków i strat, proponowany podział zysku lub pokrycia straty oraz inne istotne informacje niezbędne do zrozumienia sprawozdania finansowego.

Podmioty o dużym znaczeniu w środowisku gospodarczym są zobowiązane do sporządzania rozszerzonego zakresu sprawozdania finansowego, które podlega obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta i ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej, a w przypadku spółdzielni w Monitorze Spółdzielczym. Do tej grupy zalicza się:
a) banki i zakłady ubezpieczeń,
b) jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisami o funduszach inwestycyjnych,
c) jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
d) spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,
e) pozostałe jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły, co najmniej dwa z następujących warunków:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – co najmniej 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej, co najmniej 2 500 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 EURO.

Wyżej wymienione podmioty są zobowiązane sporządzać rozszerzone sprawozdanie finansowe, które składa się z:
a) bilansu,
b) rachunku zysków i strat,
c) informacji dodatkowej obejmującej:
- wprowadzenie do sprawozdania finansowego,
- dodatkowe informacje i objaśnienia,
d) zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym – informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy,
e) rachunku przepływów pieniężnych – informacje o zmianach sytuacji pieniężnej jednostki, tj. o wpływach i rozchodach środków pieniężnych.

Ponadto, spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, spółdzielnie, przedsiębiorstwa państwowe jako uzupełnienie do sprawozdania finansowego sporządzają:
- sprawozdanie z działalności w roku obrotowym – istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, w tym ocenę uzyskanych efektów oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń.

PEŁNY BILANS
Pełny bilans

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT WARIANT KALKULACYJNY
Rachunek zysków i strat wariant kalkulacyjny

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT WARIANT PORÓWNAWCZY
Rachunek zysków i strat wariant porównawczy

ZESTAWIENIA ZMIAN W KAPITALE (FUNDUSZU) WŁASNYM
Zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODĄ BEZPOŚREDNIĄ
Rachunek przepływów pieniężnych metodą bezpośrednią

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODĄ POŚREDNIĄ
Rachunek przepływów pieniężnych metodą pośrednią

W zależności od specyfiki jednostki i jej charakteru sprawozdanie finansowe może być przedstawione w różnym stopniu szczegółowości:
a) przewidzianym we wzorach ustawowych,
b) z większą szczegółowością niż określa ustawa o rachunkowości, stosownie do potrzeb lub specyfiki jednostki,
c) z mniejszą szczegółowością niż przewidziana w ustawie o rachunkowości w przypadku jednostek o niewielkim rozmiarze działalności – jest to tzw. uproszczona forma sprawozdania finansowego. Polega na wykazaniu informacji syntetycznych z jednostopniowym uszczegółowieniem. W wzorze ustawowym informacje te są oznaczone literami i cyframi rzymskimi. Uproszczonej formy nie mogą stosować banki i zakłady ubezpieczeń. Jednostki mogą sporządzać sprawozdanie finansowe w uproszczonej formie, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe oraz w roku poprzedzającym ten rok nie osiągną dwóch z następujących trzech wielkości:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło nie więcej niż 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego w walucie polskiej nie przekroczyła równowartości 2 000 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów oraz operacji finansowych w walucie polskiej nie przekroczyły równowartości 4 000 000 EURO.

Kolejnym bardzo ważnym kryterium podziału sprawozdań finansowych jest złożoność podmiotu objętego sprawozdaniem finansowym. Zgodnie z tym kryterium wyróżniamy:
- jednostkowe sprawozdania finansowe – obowiązek sporządzania mają wszystkie podmioty, które prowadzą księgi rachunkowe na podstawie ustawy o rachunkowości,
- łączne sprawozdania jednostki złożone z zakładów sporządzających samodzielne sprawozdania finansowe – powstaje w wyniku zsumowania wszystkich jednostek wewnętrznych po wyeliminowaniu określonych wyłączeń i korekt. Sporządzone w ten sposób łączne sprawozdanie finansowe jest postrzegane jako jednostkowe sprawozdanie finansowe,
- skonsolidowane sprawozdania finansowe – sporządzają grupy kapitałowe składające się z jednostki dominującej oraz jednostek zależnych, współzależnych i stowarzyszonych.

Klasyfikacja ta ma istotne znaczenie dla właściwego określenia bazy informacyjnej i metod sporządzania sprawozdania.

 
 

Rodzaje sprawozdań finansowych

26 lip

Podstawami podziału mogą być:
- złożoność podmiotu objętego sprawozdaniem,
- powtarzalność sporządzania,
- długość okresu sprawozdawczego,
- stopień szczegółowości,
- układ prezentacji informacji.

Z punktu widzenia złożoności podmiotu objętego sprawozdaniem finansowych, wyróżnia się:
- sprawozdania finansowe jednostki,
- łączne sprawozdania jednostki złożonej z zakładów sporządzających samodzielne sprawozdania finansowe,
- skonsolidowane sprawozdania finansowe dwóch lub więcej jednostek gospodarczych wchodzących w skład grupy kapitałowej.

Klasyfikacja ta ma istotne znaczenie dla właściwego określenia bazy informacyjnej i metod sporządzania sprawozdania.

Sprawozdania finansowe można podzielić według kryterium powtarzalności sporządzania na:
- systematyczne,
- sporadyczne.

Sprawozdania finansowe systematyczne, to sprawozdanie finansowe jednostek i grup kapitałowych sporządzone w jednakowych odstępach czasy. Należą do nich sprawozdania:
- roczne, sporządzane na dzień kończący rok obrotowy,
- śródroczne, sporządzane na dzień kończący okres krótszy od pełnego roku obrotowego.

Sprawozdanie finansowe sporadyczne są sporządzane przez jednostki gospodarcze na inny niż wskazany wyżej dzień, w związku z niezwykłymi okolicznościami działalności.

Przedstawiony wyżej podział sprawozdań finansowych ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o ewentualnym odstąpieniu od zasady kontynuacji działania przy sporządzaniu sprawozdania.

Z punktu widzenia stopnia szczegółowości sprawozdania finansowe można podzielić na:
- szczegółowe,
- uproszczone.

Sprawozdanie szczegółowe zawiera informacje syntetyczne z wielostopniowym rozwinięciem analitycznym.

Uproszczenie polega na prezentacji w sprawozdaniu finansowym informacji na dwóch poziomach uszczegółowienia.

Ze względu na układ prezentacji informacji, sprawozdania można podzielić na sporządzone w układzie:
- brutto,
- netto,
- mieszanym.

Sprawozdanie w układnie brutto zawiera więcej niż jedną informację o określonej wielkości ekonomicznej. Druga pozycja może być umieszczona w aktywach bilansu lub w pasywach ze znakiem minus. Pierwsze rozwiązanie powoduje zawyżenie sum bilansowych w stosunku do realnej wartości majątku. Drugi sposób pozbawiony jest tej wady. Sprawozdanie w układzie brutto charakteryzuje się większą wartością poznawczą i mniejszą czytelnością.

Sporządzając rachunek zysków i strat metodą brutto należy wykazać wszystkie przychody danego okresu obrotowego i odpowiadające tym przychodom koszty. Zaletą takiej metody jest możliwość poznania rozmiarów osiągniętych przychodów jednostki, określenia na tej podstawie jej miejsca w branży i pozycji na rynku. Metoda ta pozwala również na ukazanie wpływu każdego rodzaju działalności na ostateczny wynik finansowy jednostki.

W przeciwieństwie do układu brutto sprawozdanie finansowe w układzie netto zawiera jedną informację o określonej wielkości ekonomicznej. Wartość poznawcza sprawozdania w układzie netto jest zdecydowanie mniejsza niż w układzie brutto. Sprawozdanie to jest jednak bardziej czytelne. Bilans w układzie netto zawiera wyłącznie pozycje przedstawiające realne wartości składników bilansowych, jest więc bardziej czytelny od bilansu brutto, ale jego walory poznawcze są znacznie mniejsze. Dlatego metoda ta wymaga, co można uznać za jej wadę, oddzielnego zamieszczenia w informacji dodatkowej objaśnień i uzupełnień do niektórych pozycji bilansowych.

Sporządzając rachunek zysków i strat metodą netto należy wykazać ostateczne kwoty wyników uzyskanych na poszczególnych rodzajach działalności. Sporządzony za pomocą tej metody rachunek zysków i strat daje syntetyczny obraz rezultatów pracy jednostki lecz nie udziela informacji o rozmiarach sprzedaży i kosztach w poszczególnych rodzajach jej działalności.

W związku z przedstawionymi wyżej zaletami i wadami układu brutto i układu netto w praktyce najczęściej stosuje się układ mieszany. W układzie tym najistotniejsze dla użytkownika informacje prezentuje się w układzie brutto. Natomiast informacje o pozostałych wielkościach bilansowych prezentuje się w układzie netto, tzn. po uwzględnieniu korekt ich wartości.

Przedstawione układy prezentacji informacji w sprawozdaniach finansowych dotyczą nie tylko pozycji bilansu. Informacje o kosztach zawarte w rachunku zysków i strat, o środkach pieniężnych w rachunku przepływów pieniężnych, a także o kapitale własnym w zestawieniu zmian w kapitale (funduszu) własnym – mogą być prezentowane w różnych układach. Układ prezentacji określa prawo o rachunkowości.

 
 

Zasady poprawnej sprawozdawczości finansowej

25 lip

Sporządzenie sprawozdania finansowego jest ostatnim etapem cyklu rachunkowości obejmującego:
a) analizę danych z dokumentów źródłowych oraz ich dekretowanie,
b) ujęcie danych z dokumentów w porządku:
- chronologicznym (dziennik),
- systemowym (konta księgi głównej i ksiąg pomocniczych),
c) sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej,
d) sporządzenie sprawozdania finansowego.

Sprawozdanie finansowe jest „produktem” systemu rachunkowości, a zasady rachunkowości wpływają na jego treść i formę. W uproszczeniu można przyjąć, że zasady rachunkowości są jednocześnie zasadami sprawozdawczości finansowej.

Ustawa o rachunkowości nakłada na jednostki gospodarcze kontynuujące działalność obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego na dzień bilansowy, którym jest ostatni dzień roku obrotowego lub w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami. Za dzień bilansowy uznaje się:
- dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również jej sprzedaż, zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego,
- dzień poprzedzający zmianę formy prawnej,
- w jednostce przejmowanej – dzień przejęcia przez inną jednostkę,
- dzień poprzedzający dzień podziału lub połączenia jednostek, jeżeli w wyniku połączenia powstaje nowa jednostka,
- dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub upadłości,
- inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami.

Sprawozdanie finansowe sporządza się w języku polskim i w walucie polskiej nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego. Sprawozdanie finansowe podpisują – podając zarazem datę podpisu – osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych i kierownik jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy – wszyscy członkowie tego organu.

Ramy Koncepcyjne określa się często jako „konstytucję” sprawozdawczości finansowej, odnoszą się one bowiem do kwestii podstawowych, fundamentalnych, takich jak:
- cele sprawozdań finansowych,
- podstawowe założenia i zasady rachunkowości,
- definicje i zasady ujmowania głównych składników sprawozdań finansowych,
- koncepcje kapitału i jego zachowania.

W odróżnieniu od ustawy o rachunkowości, nadrzędne zasady rachunkowości przewidziane w MSR prezentowane są w sposób bardzo uporządkowany. Możemy wyodrębnić w nich grupy zasad dotyczących sprawozdań finansowych:
- fundamentalne założenia,
- cechy jakościowe informacji finansowych.

Do pierwszej grupy zaliczymy:
- podstawę memoriałową, zgodnie z którą efekty wszelkich zdarzeń gospodarczych uznawane są w momencie ich wystąpienia, a nie w momencie wpływu, bądź wydatku gotówki lub jej ekwiwalentów, za okres, którego dotyczą,
- założenia kontynuacji działania, zakładające, że jednostka będzie kontynuowała działalność w dającej się przewidzieć przyszłości.

Cechy jakościowe informacji finansowych mówią o sposobie, w jakim powinno być prezentowane sprawozdanie finansowe, aby było czytelne i zrozumiałe dla jego użytkowników. Są to:
- zrozumiałość, informacje przedstawione w sprawozdaniach finansowych powinny być zrozumiałe dla ich użytkowników,
- trafność, zdolność wpływania na decyzje ekonomiczne ich odbiorców,
- wiarygodność, informacje nie zawierają błędów i zniekształceń, i są zgodne z rzeczywistością,
- porównywalność, informacje pozwalają na porównanie danych z różnych okresów sprawozdawczych, a szczególnie z okresem poprzedzającym dany okres sprawozdawczy.

Wyróżnia się dwa rodzaje ciągłości, a mianowicie ciągłość formalną i merytoryczną. Ciągłość formalna polega na niezmiennej strukturze sprawozdania finansowego oraz formie prezentacji zawartych w nim informacji. Natomiast ciągłość merytoryczna polega na stosowaniu w każdym okresie jednakowych metod wyceny aktywów i pasywów, ustalania wyniku finansowego i przepływów pieniężnych.

Spełnienie podstawowych założeń oraz zapewnienie istnienia cech jakościowych sprawozdań finansowych ma na celu przedstawienie rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowego jednostki gospodarczej.

Roczne sprawozdanie finansowe jednostki podlega zatwierdzeniu przez organ zatwierdzający, nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego. Przed zatwierdzeniem roczne sprawozdanie finansowe jednostek o dużym znaczeniu podlega badaniu przez biegłego rewidenta.

Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz rzetelne i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową, jak też wynik finansowy badanej jednostki. Opinia biegłego rewidenta nie daje gwarancji przetrwania jednostki i nie ocenia skuteczności i efektywności kierowania jednostką. Daje atest wiarygodności sprawozdaniom finansowym udzielony przez niezależnych biegłych rewidentów.

 
 

Istota i cel sprawozdawczości finansowej

24 lip

SPRAWOZDANIE FINANSOWE jest zbiorem informacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego jednostki gospodarczej – sporządzonym za dany okres, z zachowaniem konwencjonalnych formuł ich opisu i prezentacji. Celem sprawozdań finansowych jest dostarczanie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach sytuacji finansowej jednostki, które będą użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Sprawozdanie finansowe obrazuje skutki finansowe przeszłych zdarzeń. Pozwalając ocenić sposób zarządzania i ochronę majątku oraz odpowiedzialność kierownictwa w tym zakresie. Decyzje gospodarcze podejmowane na podstawie sprawozdań finansowych dotyczą, zatem głównie nabycia, zbycia lub utrzymania udziałów danej jednostki, jak również ponownego mianowania lub zmiany członków kierownictwa jednostki.