RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘Podstawy wyceny w rachunkowości’

Kategorie cen stosowane w rachunkowości

29 cze

W celu ograniczenia rozbieżności w procesie wyceny bilansowej aktywów i pasywów konieczne jest stosowanie różnych cen dostosowanych do przedmiotu wyceny. W tym celu ustawa o rachunkowości przy wycenie stosuje następujące kategorie cen:

- CENA NABYCIA – cena zakupu powiększona o tzw. koszty związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania, a obniżona o rabaty, upusty i inne podobne zmniejszenia. Do kosztów bezpośrednich związanych z zakupem zalicza się: koszty transportu, załadunku i wyładunku, składowania. Do ceny nabycia mogą być zaliczane koszty finansowania zewnętrznego:
a) koszty odsetek i prowizji od zaciągniętych kredytów, pożyczek lub zobowiązań handlowych,
b) koszty odsetek i prowizji od zaciągniętych kredytów, pożyczek lub zobowiązań zaciągniętych oraz spłacanych w walutach obcych i konieczności ich przeliczenia na walutę krajową,

- CENA ZAKUPU – cena nabycia (płacona) sprzedającemu za dany składnik majątkowy bez podlegającego odliczenia podatku VAT. W przypadku importu cenę zakupu ustala się według kursu zastosowanego w dokumencie celnym SAD oraz powiększa się ją o obciążenia z tytułu cła, podatku akcyzowego i innych obciążeń o charakterze publiczno-prawnym,

- KOSZT WYTWORZENIA – obejmuje koszty dające się bezpośrednio przypisać do danego produktu oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z danym produktem. Szczegółowy opis składników kosztu wytworzeniu na zdjęciu Koszt wytworzenia produktu

Do kosztów wytworzenia produktu nie zalicza się kosztów:
a) będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych,
b) ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny,
c) magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba, że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji,
d) kosztów sprzedaży produktów,

- CENA SPRZEDAŻY NETTO – możliwa do uzyskania na dzień bilansowy cena jego sprzedaży, bez podatku VAT i podatku akcyzowego, pomniejszona o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia oraz koszty związane z przystosowaniem składnika majątkowego do sprzedaży i jej przeprowadzeniem,

- KURS WALUTY – wykorzystuje się wówczas, gdy jednostka wykonuje transakcje gospodarcze w walutach obcych. Wycena bilansowa wymaga dokonania na dzień bilansowy niezbędnych przeliczeń wartości składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych – po średnik kursie ustalonym dla danej waluty przez NBP na ten dzień. Różnice kursowe dotyczące aktywów i pasywów jednostki powstałe na dzień ich wyceny zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych,

- KWOTA WYMAGANEJ ZAPŁATY – ma zastosowanie w wycenie na dzień bilansowy rozrachunków z tytułu dostaw i usług. Kwota wymaganej zapłaty wyraża wartość należności, której zapłaty oczekuje wierzyciel,

- WARTOŚĆ GODZIWA – kwota, za jaką dany składnik majątku mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane, na warunkach transakcji rynkowej pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi niepowiązanymi ze sobą stronami. Za wartość godziwą przyjmuje się:
a) dla papierów wartościowych notowanych na giełdzie – aktualny kurs notowań pomniejszony o koszty sprzedaży,
b) dla nienotowanych papierów wartościowych – wartość oszacowaną uwzględniającą takie czynniki, jak współczynnik ceny do zysku i stopa dywidendy,
c) dla należności – wartość bieżącą (zdyskontowaną) kwot wymagających zapłaty, wyznaczoną przy odpowiednich bieżących stopach procentowych, pomniejszoną o odpisy aktualizacyjne należności zagrożone i nieściągalne oraz ewentualne koszty windykacji,
d) dla środków trwałych – wartość według należnej wyceny,
e) dla wartości niematerialnych i prawnych – wartość oszacowana, wyznaczoną w oparciu o ceny rynkowe takich samych lub podobnych wartości niematerialnych i prawnych,
f) dla zapasów materiałów – cenę nabycia,
g) dla zapasów produktów gotowych i towarów – cenę sprzedaży pomniejszoną o opust marży zysku wynikający z kosztów doprowadzenia do sprzedaży zapasu i znalezienia nabywcy,
h) dla produkcji w toku – cenę sprzedaży netto produktów gotowych pomniejszoną o koszty zakończenia produkcji i opust marży zysku wynikający z kosztów doprowadzenia zapasów do sprzedaży i znalezienia nabywcy,
i) dla zobowiązań – wartość bieżącą (zdyskontowaną) kwot wymagających zapłaty, wyznaczoną przy odpowiednich bieżących stopach procentowych.

- TRWAŁA UTRATA WARTOŚCI – zachodzi wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości w znacznej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych. Wówczas jednostka powinna dokonać obniżenia wartości tego składnika majątku poprzez odpis aktualizacyjny z tytułu trwałej utraty wartości. Identyfikacja trwałej utraty wartości aktywów możliwa jest dzięki przeprowadzeniu odpowiednich szacunków, opartych na informacjach pochodzących ze źródeł zewnętrznych i wewnętrznych. W tym celu jednostka gospodarcza powinna przeanalizować i ocenić, czy:
a) wystąpił spadek wartości rynkowej konkretnego składnika aktywów w ciągu danego okresu,
b) wystąpiły lub wystąpią w niedalekiej przyszłości niekorzystne zmiany o charakterze technologicznym, rynkowym, gospodarczym lub prawnym,
c) wystąpiły lup prawdopodobnie wystąpią niekorzystne zmiany dotyczące zakresu i sposobu użytkowania danego składnika aktywów,
d) nastąpiła utrata wartości danego składnika aktywów z tytułu jego fizycznego uszkodzenia.

 

Wstęp do wyceny bilansowej

27 cze

WYCENA polega na ustalaniu i szacowaniu kwot pieniężnych określających wartość poszczególnych kategorii ekonomicznych, opisujących sytuację majątkową, finansową i wynik finansowy konkretnej jednostki gospodarczej oraz zmian zachodzących w tej wartości pod wpływem czynników ekonomicznych. Procesem określenia wartości jest pomiar (wycena). Celem pomiaru jest określenie wartości przedmiotu.

Wycena musi być prowadzona:
- na bieżąco w ciągu roku obrotowego – WYCENA WSTĘPNA – w momencie ujęcia składnika aktywów lub pasywów w księgach rachunkowych, najczęściej na podstawie dokumentów zewnętrznych,
- na koniec roku obrotowego – WYCENA BILANSOWA – w związku z zamknięciem ksiąg rachunkowych i sporządzeniem sprawozdania bilansowego na dzień bilansowy. Jednostka musi dysponować odpowiednimi dokumentami, które uprawdopodobniają korekty wartości składników bilansu.

Wycena przeprowadzana na dzień bilansowy pozwala na okresowe urealnienie wartości, ustalonych w wyniku wyceny przeprowadzanej w ciągu roku obrotowego. Jakość pomiaru zależy od dokładnego i precyzyjnego opisania przyjętych przez jednostkę zasad wyceny aktywów i pasywów oraz posiadania przez firmę informacji dotyczących cen rynkowych składników majątkowych, stóp procentowych, kursów walut, które uprawdopodobniają wycenę.

Dla potrzeb wyceny stosuje się:
- ceny historyczne, czyli ceny uzyskania – aktywa ujmuje się na dzień nabycia w wartości zapłaconej za nie kwoty lub wartości godziwej opłaty niepieniężnej dokonanej celem nabycia. Zobowiązania są wyceniane w kwocie wpływów otrzymanych w zamian za przyjęcie przez jednostkę obowiązku zapłaty środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów,
- ceny bieżące – aktywa wycenia się w wartości równej kwocie, jaką należałoby obecnie zapłacić w razie nabywania takiego samego lub równoważnego składnika. Zobowiązania wycenia się w niezdyskontowanej kwocie środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, które obecnie byłyby wymagane do uregulowania,
- ceny odtworzenia, czyli ceny reprodukcyjne – aktywa wycenia się w wartości równej kwocie pieniężnej, jaką można w chwili obecnej uzyskać, zbywając dany składnik aktywów w normalnej zaplanowanej transakcji. Zobowiązania wykazuje się według wartości realizacji, czyli w zdyskontowanej kwocie środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, jaką według przewidywań zapłaci się w celu uregulowania zobowiązań w toku działalności gospodarczej,
- ceny realizacji – aktywa wycenia się w zdyskontowanej wartości przyszłych wpływów środków pieniężnych netto, które dana pozycja, według przewidywań, wypracuje w toku działalności gospodarczej. Zobowiązania wykazuje się w zdyskontowanej wartości bieżącej przyszłych wpływów środków pieniężnych netto, które według przewidywań będą wymagane do uregulowania w toku działalności gospodarczej.

Rachunkowość, której metodyka bazuje na metodzie bilansowej umożliwia pomiar efektywności działalności gospodarczej w aspekcie rzeczowym i w aspekcie finansowym. Z tego względu w teorii i praktyce rachunkowości wyróżnia się dwie koncepcje pomiaru wyników działalności. Są to:
- finansowa koncepcja zachowania kapitału,
- rzeczowa koncepcja zachowania kapitału.

Zgodnie z finansową koncepcją zachowania kapitału, efektywność działalności gospodarczej jest mierzona różnicą między wartością kapitału własnego zaangażowanego na początek okresu sprawozdawczego a wartością kapitału własnego reprodukowanego na koniec tego okresu. Miarą efektywności działalności gospodarczej wynikającą z koncepcji zachowania kapitału finansowego jest wynik finansowy.

Zgodnie z rzeczową koncepcją kapitału, efektywność działalności gospodarczej jest mierzona różnicą między stanem zdolności produkcyjnych (lub możliwości operacyjnych) na początek okresu sprawozdawczego a stanem tych zdolności na koniec wskazanego okresu.

Według finansowej koncepcji zachowania kapitału uwzględnienie w wyniku finansowym skutków zmian cen i wartości zobowiązań, które wystąpiły w ciągu okresu sprawozdawczego, powinno wiązać się z ich realizacją. W przypadku rzeczowej koncepcji zachowania kapitału wszelkie zmiany cen i wartości zobowiązań mają wpływ na pomiar zdolności produkcyjnych.