RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘Budowa i funkcjonowanie rachunku wyników’

Kreowanie wyniku finansowego

23 lip

Analityczna funkcja rachunkowości, rozumiana jako interpretacja bogatych związków treściowych w rachunkowości, wspomaga funkcję informacyjną, a także wiąże się ściśle z funkcją kontrolną, zarówno w sferze tworzenia informacji, jak i sferze zarządzania. Stąd też charakterystyczną cechą rachunkowości jest jej bezpośrednie wykorzystanie do zarządzania finansami.

Prospektywna orientacja i majątkowo-kapitałowy charakter analizy finansowej w gospodarce rynkowej zwracają uwagę na specyficzne instrumenty stymulujące rozwój jednostki gospodarczej. Jednym z tych instrumentów jest RACHUNEK DŹWIGNI. Termin „dźwignia” oznacza siły pozytywne wpływające na efektywność finansową jednostki gospodarczej Istotę dźwigni można rozumieć jako wpływ struktury majątku i struktury kapitału na zyskowność jednostki gospodarczej rozpatrywaną bądź jako PRZYROST ZYSKU, bądź jako przyrost zysku na jednostkę kapitału własnego. Podstawowe sprawozdanie finansowe jakim jest bilans majątkowy, z punktu widzenia analizy finansowej jest więc rachunkiem dźwigni.

W strukturze bilansu majątkowego, w strukturze majątku i w strukturze kapitału tkwią siły podnoszące poziom podstawowych wskaźników finansowych, decydujących o ocenie efektywności gospodarowania. Są to zarówno DŹWIGNIA OPERACYJNA wyrażająca strukturę majątku, jak i DŹWIGNIA FINANSOWA, dźwignia struktury kapitału. Dźwignia operacyjna odzwierciedla stopień, w jakim majątek trwały i związane z min koszty stałe są wykorzystywane w działalności jednostki gospodarczej. Dźwignia operacyjna odzwierciedla strukturę majątku pośrednio, poprzez strukturę kosztów działalności. Połączenie w bilansie majątku i kapitału sprawia, iż działanie tych dźwigni łączy się, tworząc dźwignię połączoną.

Wskaźnikiem obrazującym dźwignię operacyjną jest stopień dźwigni operacyjnej (DOL) obliczany według następującej formuły:

DOL = (Względna zmiana zysku operacyjnego (%)) / (Względna zmiana wielkości sprzedaży (%)).

Stopień dźwigni operacyjnej informuje, o ile procent wzrasta zysk operacyjny (przy określonej strukturze majątku, a zatem i kosztów), gdy sprzedaż wzrośnie o 1%. Wyższy wskaźnik DOL oznacza wyższy procentowy wzrost zysku operacyjnego. Im niższa jest rentowność, tym niższy wskaźnik DOL. Przy wzroście zysku operacyjnego maleje bowiem stosunek marży brutto do tego zysku. Dowodzi tego przekształcona postać wskaźnika DOL:

DOL = (Sprzedaż – Koszty zmienne (marża brutto)) / (Zysk operacyjny).

Wskaźnikiem obrazującym dźwignię finansową jest stopień dźwigni finansowej (DFL), obliczany według wzoru:

DFL = (Względna zmiana zysku netto lub zysku netto na jednostkę kapitału własnego (%)) / (Względna zmiana zysku operacyjnego (%)).

Stopień dźwigni finansowej informuje, o ile procent wzrasta zysk netto bądź zysk netto na jednostkę kapitału własnego przy wzroście zysku operacyjnego o 1%. Wyższy wskaźnik DFL dowodzi przedsiębiorczości jednostki gospodarczej. Wpływ struktury kapitału jest łatwiejszy do stwierdzenia, zwłaszcza w przypadku przekształconej postaci wskaźnika DFL:

DFL = (Zysk operacyjny) / (Zysk operacyjny – odsetki).

Siły tkwiące we właściwej strukturze majątku i kapitału łączy w sobie dźwignia połączona, a wskaźnikiem mierzącym te siły jest stopień dźwigni połączonej (DCL), obliczany według wzoru:

DCL = (Względna zmiana zysku netto lub zysku netto na jednostkę kapitału własnego (%)) / (Względna zmiana wielkości sprzedaży (%)).

Stopień dźwigni połączonej mówi, o ile procent wzrasta zysk netto bądź zysk netto na jednostkę kapitału własnego przy wzroście sprzedaży o 1%. Wskaźnik ten jest iloczynem poprzednio przedstawionych wskaźników dźwigni operacyjnej i dźwigni finansowej:

DCL = DOL X DFL.

Stąd przekształcona postać wskaźnika DCL to:

DCL = (Marża brutto) / (Zysk operacyjny-odsetki).

Formuła wskaźnika DCL wskazuje, że siły tkwiące w strukturze majątku i strukturze kapitału wzajemnie się potęgują, a czynniki podnoszące efektywność mają swe źródło w sferze rzeczowej i finansowej procesu gospodarowania.

Rachunek dźwigni przekształca treści podstawowych sprawozdań finansowych w postać analityczną, możliwą do wykorzystania w zarządzaniu finansowym. Rachunek ten dowodzi równocześnie, że jest to tylko odmienna postać tych samych danych sprawozdawczych. Stąd też wydaje się słuszne traktowanie ich łączenia w ramach zintegrowanej z rachunkowością analizy finansowej, co odpowiednio eksponuje decyzyjne walory sprawozdań finansowych.

Rachunek dźwigni pozwala nam zatem:
- ocenić poprawność struktury majątku i kapitałów,
- przewidywać zdolność generowania zysków.
Stąd też bilans i rachunek wyników, przedstawione w konwencji rachunku dźwigni, ujawniają istotne walory zarządcze.

 

Przesłanki i kierunki podziału finansowego

22 lip

Wypracowany przez jednostkę gospodarczą wynik finansowy netto jest przeznaczony na potrzeby jednostki. Jest on przedmiotem istotnych dla jednostki gospodarczej decyzji o jego rozdysponowaniu, a w ślad za tym – rozliczeniu. Wynik finansowy netto może być wykorzystywany na różne cele, np. na wypłatę dywidendy, na wypłatę nagród i premii, na zwiększenie funduszy własnych czy funduszy specjalnych, itp. Niektóre jednostki gospodarcze są zobligowane do przeznaczenia części zysku netto na kapitał zapasowy. W spółkach akcyjnych na ten cel należy przeznaczyć 8% zysku netto, co roku aż do osiągnięcia 1/3 kapitału akcyjnego. Decyzje o przeznaczeniu zysku netto są istotne i muszą uwzględniać zarówno doraźne, jak i perspektywiczne cele jednostki gospodarczej. Z zysku również pokrywa się ewentualne straty lat ubiegłych.

Realizacja podziału zysku netto jednostki gospodarczej musi uwzględnić podstawową zasadę gospodarnego działania, która przejawia się w „ostrożnym” rozdysponowaniu zysków. Ostrożność ta wynika z faktu działania jednostek gospodarczych w trudnych warunkach rynkowych. Ryzyko gospodarcze i inflacja to główne okoliczności skłaniające do ostrożności.

Działanie jednostek gospodarczych w warunkach ryzyka powoduje, że ich zasoby majątkowe zagrożone są skutkami tego ryzyka. Jeżeli ryzyko gospodarcze traktuje się jako „obiektywną”, nieodłącznie związaną z działalnością gospodarczą siłę, to na ewentualne negatywne jego skutki należy tworzyć stosowne rezerwy. Rezerwy te powodują zmniejszenie wyniku finansowego, a tym samym nie dopuszczają do jego nadmiernego rozdysponowania.

Inflacja jako stan pewnej nierównowagi gospodarki kraju przejawia się w postaci wzrostu cen, czyli spadku wartości pieniądza. Pieniądz krajowy jest określonym w ustawie o rachunkowości miernikiem tworzonego w rachunkowości obrazu liczbowego działania jednostki gospodarczej i jej wyniku finansowego. Posługiwanie się przy wycenie takim miernikiem wartości, powoduje deformacje w tworzonych w tych warunkach wielkościach ekonomicznych. W przypadku wyniku finansowego jest on odpowiednio zawyżony, co może być przyczyną zbyt optymistycznego jego rozdysponowania i prowadzić do utraty zasobów jednostki gospodarczej. W warunkach inflacji z reguły przychody mierzone są pieniądzem „słabszym”, a koszty ich osiągnięcia zaś pieniądzem „silniejszym”.

Światowe koncepcje rachunkowości inflacyjnej przewidują swoistą ochronę kapitałów jednostki gospodarczej przez odpowiednie tworzenie rezerw inflacyjnych. Polskie rozwiązania prawne przewidują okresową przecenę środków trwałych oraz możliwość wyceny strumienia kosztów według zasady „ostatnie przyszło – pierwsze wyszło”. Niemniej podział zysków jednostki gospodarczej w warunkach inflacji musi być bardzo ostrożny.

 

Ustalanie wyniku finansowego

21 lip

Podstawą obliczenia wyniku finansowego jest porównanie osiągniętych przychodów z ponoszonymi kosztami. Dlatego przychody i koszty można określić jako podstawowe składniki obliczeniowe wyniku finansowego.

Koszty wytwarzania poniesione w ciągu okresu ujęte według rodzaju dotyczą:
- produktów sprzedanych,
- produktów niesprzedanych, ale zakończonych,
- produkcji niezakończonej.

Przychody ze sprzedaży dotyczą zaś tylko produktów sprzedanych. Zatem koszty i przychody będą ze sobą porównywalne tylko wtedy, gdy produkcja wytworzona równa jest produkcji sprzedanej. Taki przypadek występuje w praktyce gospodarczej raczej rzadko. W związku z tym koszty przyjęte do obliczeń wyniku finansowego wymagają skorygowania i tym samym doprowadzenia ich do porównywalności z przychodami ze sprzedaży. Rolę tę spełnia zmiana stanu produktów.

Potrzeba uwzględnienia zmiany stanu produktów przy obliczeniu wyniku finansowego wynika stąd, że zakres produktów, będących nośnikami kosztów, nie pokrywa się z zakresem produktów, których sprzedaż w danym okresie dostarczyła przychodów. Produkty wytworzone w okresie poprzednim, a sprzedane w okresie bieżącym nie mają „odpowiednika” w kosztach okresu. Koszty wytworzone tych produktów powodują zmniejszenie stanu produktów i muszą być dodane do sumy kosztów okresu. Koszty wytworzenia produktów, które zostały zakończone w danym okresie, ale nie zostały sprzedane, oraz koszty produkcji niezakończonej nie mają „odpowiednika” w przychodach ze sprzedaży. Koszty tych produktów stanowią zwiększenie stanu produktów i muszą być odejmowane od sumy kosztów okresu.

Występują następujące zależności:
- przychody ze sprzedaży – (suma kosztów według rodzaju + zmniejszenie stanu produktów) = wynik finansowy ze sprzedaży,
- przychody ze sprzedaży – (suma kosztów według rodzaju – zwiększenie stanu produktów) = wynik finansowy ze sprzedaży.

Podstawę do obliczenia zmiany stanu produktów dają zasady rozliczania kosztów według rodzaju. Do tego celu służy konto „Rozliczenie kosztów”. Dzięki temu na koniec okresu występuje zależność: suma obrotów Dt kont kosztów według układu rodzajowego = obrót Ct konta „Rozliczenie kosztów”. Saldo konta „Rozliczenie kosztów” wyraża zmianę stanu produktów. Nadwyżka oznacza zwiększenie stanu produktów. Na wielkość tę składają się:
- koszty produktów zakończonych, ale niesprzedanych,
- koszty produkcji niezakończonej,
- rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Nadwyżka obrotu Dt (kosztów produktów sprzedanych) nad obrotem Ct (kosztami okresu), oznacza zmniejszenie stanu produktów. Wiąże się to z tym, że wielkość sprzedaży, dzięki sprzedaniu wyrobów pochodzących z okresu poprzedniego, jest większa od rozmiarów produkcji.

Mechanizm zmiany stanu produktów dotyczy korygowania „kosztów poniesionych” do poziomu „kosztów sprzedanych”, porównywalnych z przychodami ze sprzedaży. Praktyka przyjęła jednak inny wariant korygowania przychodów ze sprzedaży. Tak więc wartość zmiany stanu produktów w rachunku zysków i strat dodawana jest do tych przychodów w przypadku zwiększenia stanu produktów i odejmowana w przypadku zmniejszenia stanu produktów. Uwzględnienie zmiany stanu produktów – mimo, że dotyczy ona kosztów – po stronie przychodów, jak ustaliła ustawa o rachunkowości nie wywiera wpływu na wynik ze sprzedaży produktów.

Sposób ustalania wyniku finansowego poprzez porównywania przychodów i kosztów określić można jako metodę przychodowo-kosztową. Wynik finansowy jest jednak wypadkową porównania całości osiągniętych przychodów oraz kosztów i ich osiągnięcia. Do rachunku wyników mogą być jednak przyjmowane:
- koszty osiągnięcia przychodów,
- koszty okresu według rodzaju.

W zależności od zakresu kosztów przyjmowanych do tego rachunku można wyróżnić:
- metodę przychodowo-kosztową netto, której formalnym wyrazem jest kalkulacyjny rachunek wyniku finansowego,
- metodę przychodowo-kosztową brutto, której formalnym wyrazem jest porównawczy rachunek wyniku finansowego.

Metoda przychodowo-kosztowa netto polega na pomiarze wyniku finansowego przez porównywanie całkowitych przychodów jednostki gospodarczej z kosztami ich osiągnięcia. Poszczególnym rodzajom przychodów muszą być zatem przypisywane odpowiednie koszty ich osiągnięcia:
– przychodom ze sprzedaży produktów są przeciwstawne koszty własne sprzedanych produktów,
- przychodom ze sprzedaży towarów i materiałów jest przeciwstawna wartość sprzedaży w cenach zakupu oraz koszty handlowe,
- pozostałym przychodom operacyjnym są przeciwstawne pozostałe koszty operacyjne,
- przychodom z operacji finansowych są przeciwstawne koszty operacji finansowych.

Poszczególne kategorie wyniku finansowego są ustalone po dołączeniu kolejnych elementów obliczeniowych do wyniku finansowego.

Konstrukcja kalkulacyjnego rachunku wyniku oparta jest na założeniu, że przyjmuje się do niego tylko koszty, których nośnikiem są produkty sprzedane. Te koszty, które nie mają „odpowiednika” w przychodach są eliminowane jeszcze przed wprowadzeniem ich do rachunku kosztów. Ta metodyka rachunku wymaga jednak, z jednej strony – eliminacji niektórych kosztów, z drugiej strony – przypisania kosztom poszczególnym produktom. Rozliczenie kosztów w przekroju przedmiotowym, czyli w przekroju produktów pracy, jest istotą układu kalkulacyjnego. W związku z tym tę metodykę pomiaru wyniku finansowego określa się mianem kalkulacyjnego rachunku wyników.

Konstrukcja porównawczego rachunku wyników uwzględnia całkowite koszty okresu. Jednak uprzednio koszty te należy doprowadzić do poziomu kosztów osiągnięcia przychodów przez odpowiednią korektę. Korekta ta polega na uwzględnieniu zmiany stanu produktów. Doprowadzenie kosztów okresu do poziomu kosztów osiągnięcia przychodów przeprowadza się, korygując odpowiednio przychody ze sprzedaży produktów. Ujmowanie w rachunku całkowitych kosztów okresu według rodzaju sprawia że tę metodykę pomiaru wyniku finansowego w praktyce gospodarczej określa się jako porównawczy rachunek wyników.

Terminy „kalkulacyjny” i „porównawczy” przyjęto również dla odpowiednich wersji sprawozdania finansowego w wynikach finansowych jednostek gospodarczych

 

Pozostałe elementy obliczeniowe wyniku finansowego

20 lip

W zakresie grupowania przychodów i związanych z nimi kosztów ustawa o rachunkowości ogół operacji wynikowych jednostki gospodarczej dzieli na dwie grupy. Pierwszą stanowią operacje będące zasadniczym przedmiotem działalności jednostki. Druga grupa to operacje, które nie są wprawdzie zasadniczym przedmiotem działalności jednostki, ale pośrednim jej skutkiem. Ta grupa operacji wynikowych to POZOSTAŁE PRZYCHODY I KOSZTY OPERACYJNE

Pozostałe przychody i koszty operacyjne cechuje znaczna różnorodność szczegółowych tytułów ich powstania, a można do nich zaliczyć:
- działalność socjalną,
- zbycie środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, środków trwałych w budowie,
- odpisanie należności i zobowiązań przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych,
- utworzenie i rozwiązanie rezerw,
- odpisy aktualizujące wartość aktywów,
- odszkodowania, kary i grzywny,
- nieodpłatne przekazanie lub otrzymanie aktywów.

Działalność jednostek gospodarczych obejmuje różne formy działań, które m. in. służą do realizacji tzw. operacji finansowych. OPERACJE FINANSOWE to takie działania jednostek gospodarczych, które polegają na przenoszeniu praw własności lub właściwych uprawnień w zakresie:
- krajowych środków pieniężnych,
- zagranicznych środków pieniężnych – obrót dewizowy oraz kredyty i pożyczki,
- papierów wartościowych,
inwestowania własnych kapitałów w działalność innych jednostek.

Tego rodzaju działalność pociąga za sobą z jednej strony ponoszenie kosztów, a z drugiej zaś – osiąganie przychodów.

Przychody i koszty finansowe to głównie:
- dywidendy i udziały w zyskach,
- przychody i koszty z tytułu odsetek, prowizji, dyskonta weksli i czeków,
- przychody ze zbycia i wartość sprzedanych inwestycji,
- odpisy z tytułu zwrotu lub zmniejszenia wartości inwestycji,
- różnice kursowe należności i zobowiązań w walutach obcych, ze sprzedaży walut obcych i na dzień bilansowy od wszystkich aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych,
- tworzone i rozwiązane rezerwy na pewne i prawdopodobne koszty i straty finansowe.

W działalności jednostki gospodarczej występują również wyniki nadzwyczajne. Są to ubytki wartości majątku względnie przyrosty wartości majątku powstałe na skutek okoliczności określonych jako „nadzwyczajne”. Zgodnie z ustawą o rachunkowości pod pojęciem ZYSKÓW I STRAT NADZWYCZAJNYCH rozumie się skutki finansowe zdarzeń powstających niepowtarzalnie, poza zwykłą działalnością jednostki gospodarczej, a w szczególności spowodowanych zdarzeniami losowymi, zaniechaniem lub zawieszeniem pewnego rodzaju działalności, w tym również istotną zmianą metod wytwarzania lub sprzedaży zorganizowanej części jednostki, a także postępowaniem układowym lub naprawczym.

Do głównych składników zysków i strat nadzwyczajnych można zaliczyć:
- skutki zdarzeń losowych,
- inne skutki nie związane ze zwykłą działalnością jednostki, niekwalifikujące się do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych, jak i przychodów i kosztów finansowych.

Niedopuszczalne jest traktowanie zysków nadzwyczajnych jako pozycji wyrównujących poniesione straty nadzwyczajne.

Ewidencja pozostałych elementów obliczeniowych wyniku finansowego, bardzo zróżnicowanych, ma jednak podobieństwa pozwalające na uogólnienie. Przychody i zyski muszą być ujęte po stronie Ct, koszty i straty zaś po stronie Dt. Ewidencję tych elementów prowadzi się na wyróżnionych tematycznie kontach w powiązaniu odpowiednio z różnymi kontami, głównie zasobów i rozrachunków. Okresowe rozliczenie zaś tych pozycji następuje w korespondencji z kontem „Wynik finansowy”.

 

Rozliczanie przychodów w czasie

19 lip

Potrzeba międzyokresowego rozliczenia przychodów ze sprzedaży wynika, stąd że moment pobrania lub zarachowania przychodów ze sprzedaży od kontrahentów nie zawsze jest zbieżny z momentem, w którym świadczenia, będące przedmiotem sprzedaży, zostają zrealizowane. Jeżeli moment pobrania lub zarachowania przychodów wyprzedza moment realizacji świadczenia, to zachodzi potrzeba kapitalizacji tych przychodów, do czasu wykonania świadczenia. Skapitalizowane przychody będą mogły zwiększyć przychody okresu bieżącego, a także wynik finansowy okresu.

Dla zachowania zasady współmierności ważne jest rozliczenie przychodów w okresach, których dotyczą z zachowaniem zasady ostrożności. Rozliczenia te obejmują w szczególności:
- równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów środków z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych,
- środki pieniężne otrzymane na sfinansowanie nabycia lub wytworzenie środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie oraz prac rozwojowych jeżeli stosownie do innych ustaw nie zwiększają one kapitałów własnych. Zaliczone do rozliczeń międzyokresowych przychodów kwoty zwiększają stopniowo pozostałe koszty operacyjne, równolegle do odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środków trwałych lub kosztów prac rozwojowych sfinansowanych z tych źródeł,
- ujemną wartość firmy.

Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości do przychodów przyszłych okresów związanych ściśle z przychodami ze sprzedaży, należy zaliczyć otrzymane od kontrahentów w okresie sprawozdawczym wpłaty na przyszłe świadczenia. Kwoty otrzymanych zaliczek, przedpłat i zadatków na poczet dostaw produktów nie są zatem zaliczane do przychodów ze sprzedaży okresu, w którym jednostka gospodarcza je otrzymała lecz do czasu zrealizowania transakcji sprzedaży są przychodami przyszłych okresów. Otrzymane kwoty mogą stanowić obrót, czyli być podstawą wymiaru podatku od towarów o usług, jeżeli ich wartość wynosi 50% wartości dostawy według ustalonych między stronami cen produktów objętych przyszłą transakcją sprzedaży. Prawo podatkowe zobowiązuje wówczas sprzedawcę do wystawienia faktur VAT. Kwota zaliczki traktowana jest jak kwota brutto, zawierająca w sobie podatek VAT. Stąd też podatek należny ustala się według wzoru:

Pn = a/(100+a) × Kzb, gdzie:
Pn – należy podatek VAT,
a – stawka % podatku VAT,
Kzb – kwota zaliczki brutto.

Międzyokresowe rozliczenia przychodów ze sprzedaży są ewidencjonowane na koncie „Przychody przyszłych okresów”. Po stronie Ma są kapitalizowane przychody, które wymagają rozliczenia w czasie. Podlegają one rozliczeniu na przychody ze sprzedaży we właściwych okresach sprawozdawczych.

Dla środków przyjętych nieodpłatnie, w tym także w drodze darowizny, środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych należy zastosować zasady rozliczenia takie, jak w przypadku środków pieniężnych otrzymanych na sfinansowanie nabycia lub wytworzenia środków trwałych. Banki wykazują również należne im odsetki od należności zagrożonych jako rozliczenia międzyokresowe przychodów. Dzieje się tak do czasu ich otrzymania lub odpisania.

 

Przychody oraz koszty ich osiągnięcia

18 lip

Podstawowymi czynnikami kształtującymi wynik finansowy jednostki gospodarczej są przychody ze sprzedaży i ich koszty związane z jej zasadniczą działalnością. Do ewidencji tych elementów służą konta zespołu 7 wzorcowego planu kont „Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem”. Genezą tych kont jest konto „Sprzedaż”, służące do ujęcia procesu sprzedaży w dwóch aspektach – przychodowym i kosztowym. Konto to ujmuje koszt własny sprzedaży oraz przychody ze sprzedaży. Praktyka rachunkowości rozdziela ewidencyjnie te elementy, tworząc odpowiednie konta kosztów o przychodów.

Przychody ze sprzedaży, jako kategoria kapitałowa, mogą być zlokalizowane w różnych składnikach majątku. Przychodu ze sprzedaży przenoszone są okresowo na konto „Wynik finansowy”. Przychody ze sprzedaży mogą być odpowiednio zmniejszane z tytułu korekt faktury i uznanych reklamacji odbiorców.

Dla celów sprawozdawczych, a także potrzeb kontroli i analizy, jednostki gospodarcze, prowadząc ewidencję przychodów ze sprzedaży (i ich kosztów), na ogół uwzględniają przedmiot sprzedaży. Możliwe i celowe jest też rozwinięcie kont służące do ujęcia przychodów ze sprzedaży w związku ze sprzedażą krajową i zagraniczną.

Szczególne potrzeby w zakresie szczegółowej ewidencji przychodów ze sprzedaży stwarzają rozliczenia podatku od towarów i usług (VAT). Szczegółowa ewidencja procesu sprzedaży powinna być prowadzona w formie rejestrów sprzedaży. Zadaniem rejestrów sprzedaży jest ujmowanie danych, które dotyczą kolejnych transakcji sprzedaży. Sumaryczne dane, wynikające z rejestrów, są podstawą do zbiorczych księgowań w ewidencji syntetycznej.

Wskazanym rodzajom przychodów ze sprzedaży odpowiadają stosowne koszty ich osiągnięcia. Aby uzyskać przychody ze sprzedaży produktów, należy te produkty wytworzyć, a następnie sprzedać. Dlatego też kosztem osiągnięcia przychodów ze sprzedaży produktów jest koszt sprzedanych produktów.

Podstawowym komponentem kosztu sprzedanych produktów jest koszt wytworzenia sprzedanych produktów ustalony w związku z wyceną rozchodu sprzedawanych produktów. W przypadku sprzedaży wyrobów gotowych rozchody wyrobów powinny być odpowiednio udokumentowane, a następie na tej podstawie powinny być ujęte w ewidencji księgowej.

Aby uzyskać przychody ze sprzedaży towarów, należy te towary zakupić, a następnie sprzedaż. Działalność handlowa pociąga za sobą ponoszenie kosztów. W związku z tym koszty uzyskania przychodów ze sprzedaży towarów obejmuje wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu oraz poniesione koszty handlowe.

 

Wynik finansowy a bilans

17 lip

Wynik finansowy będący rezultatem prowadzonej działalności gospodarczej prezentowany jest wraz z poszczególnymi jego segmentami w sprawozdaniu finansowym określanym jako rachunek zysków i strat. Można w nim zatem znaleźć informacje o osiąganych w jednostce przychodach i poniesionych kosztach.

Osiąganie przychodów i ponoszenie kosztów, czyli operacje wynikowe kształtują wynik finansowy przedsiębiorstwa, który jako efekt prowadzonej działalności – w ujęciu netto stanowi wypracowany kapitał własny i stanowi źródło finansowania działalności. Będąc kapitałem własnym, wynik finansowy netto prezentowany jest w pasywach bilansu.

 

Elementy składowe wyniku finansowego

16 lip

Zgodnie z ustawą o rachunkowości wyróżniamy pięć rodzajów wyniku finansowego:
- wynik finansowy ze sprzedaży to nadwyżka lub niedobór przychodów ze sprzedaży nad kosztami osiągnięcia tych przychodów. Przychody ze sprzedaży i ich koszty dotyczą sprzedaży produktów, towarów i materiałów,
- wynik finansowy z działalności operacyjnej to wynik finansowy ze sprzedaży po uwzględnieniu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych, nie wynikających z zasadniczej działalności jednostki gospodarczej,
- wynik finansowy z działalności gospodarczej brutto uwzględnia dodatkowo skutki operacji finansowych jednostki gospodarczej odzwierciedlone w przychodach i kosztach finansowych,
- wynik finansowy brutto to wynik finansowy z działalności gospodarczej brutto skorygowany o wyniki nadzwyczajne: działające dodatnio zyski nadzwyczajne lub działające ujemnie straty nadzwyczajne,
- wynik finansowy netto powstaje po odliczeniu obowiązkowych obciążeń mających charakter podatków. Jest on przedmiotem podziału na cele rozwojowe i motywacyjne.

W rachunku zysków i strat można wyróżnić cztery następujące segmenty wynikowe, a mianowicie:
- segment działalności operacyjnej,
- segment działalności finansowej,
- segment wyników nadzwyczajnych,
- segment obowiązkowego obciążenia wyniku finansowego.

Ostateczna wielkość wyniku finansowego pozostająca w jednostce gospodarczej jest więc uzależniona od:
- wyniku uzyskanego na działalności operacyjnej (podstawowej i pozostałej),
- wyniku uzyskanego na operacjach finansowych,
- skutków zdarzeń losowych,
- wysokości obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego.

 

Pojęcie wyniku finansowego i czynniki go kształtujące

15 lip

WYNIK FINANSOWY stanowi pieniężny wyraz całokształtu rezultatów jednostki gospodarczej uzyskany w określonym czasie. Otrzymujemy go z porównania przychodów i odpowiadających tym przychodom kosztów, co można zapisać następująco:

WYNIK FINANSOWY = PRZYCHODY – KOSZTY

W rezultacie takiego porównania wynik finansowy może być zarówno wielkością dodatnią, jak i ujemną, kiedy koszty są wyższe od przychodów. Dodatni wynik finansowy jest nazywany zyskiem, zaś ujemny – stratą.

Wynik finansowy jest podstawowym miernikiem oceny działalności podmiotu gospodarczego, gdyż miernik ten odzwierciedla w całości osiągnięte efekty i poniesione nakłady. Wynik finansowy jest podstawowym miernikiem działalności gospodarczej, podstawą oceny jej działalności oraz źródłem tworzenia funduszy rozwojowych i motywacyjnych.

Zysk w pierwszej kolejności podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym i innymi obciążeniami, które zasilają Skarb Państwa. Należy podkreślić, że opodatkowaniu podlega zysk wygospodarowany w jednostkach posiadających osobowość prawną i spółkach kapitałowych, spółdzielniach oraz w przedsiębiorstwach państwowych. Natomiast w spółkach osobowych oraz w jednostkach prowadzonych przez osoby fizyczne wynik finansowy brutto jest równy wynikowi finansowemu netto, ponieważ podatnikiem podatku dochodowego nie jest jednostka gospodarcza, lecz jej właściciel. Zysk po opodatkowaniu jest przedmiotem podziału w jednostce.

Do podstawowych czynników wpływających na wynik finansowy zalicza się:
- przychody ze sprzedaży wyrobów i usług – obejmują one należne lub uzyskane kwoty pieniężne, głównie z tytułu sprzedaży różnych składników majątkowych i świadczenia usług oraz z innych tytułów związanych z normalną działalnością gospodarczą podmiotu,
- koszty własne – obejmują one te operacje gospodarcze, które wyrażają w pieniądzu celowe zużycie lub wydanie składników majątkowych oraz zmniejszenie wartości środków gospodarczych i źródeł ich pochodzenia,
- straty i zyski nadzwyczajne – są one przeważnie rezultatem zdarzeń losowych i zakłóceń w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. W takich zdarzeniach należy upatrywać ingerencji „sił wyższych” i sytuacji, na których zaistnienie przedsiębiorstwo po prostu nie ma wpływu.

Wymienione czynniki nie są pozostawione same sobie. Oddziałują na nie bowiem zewnętrzne i wewnętrzne czynniki działania przedsiębiorstwa.

Czynniki wewnętrzne to wewnętrzne uwarunkowania wpływające na działalność przedsiębiorstwa, a zwłaszcza plany działania, zadania do realizacji oraz zasoby:
- finansowe,
- fizyczne,
- ludzkie,
- technologiczne,
- organizacyjne.

Czynniki zewnętrzne stanowią tzw. makrootoczenie. Są to głównie czynniki makroekonomiczne, technologiczne, polityczno-prawne, geograficzne, które generują różne ograniczenia i szanse rozwoju rynkowego przedsiębiorstwa.

Zewnętrzne czynniki wyznaczają pozycje firmy na rynku, konkurencyjność jej wyrobów oraz wpływają na poziom kosztów własnych sprzedaży.

Wyniki finansowe przedsiębiorstwa zdeterminowane są bezpośrednio zmianami zewnętrznych i wewnętrznych warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa, zwłaszcza:
- zmiennością żądań rynku, dotyczących ilości i asortymentu wyrobów kierowanych na rynek, wyraża się ona zmianą liczby produktów i klientów zainteresowanych tymi produktami,
- wdrażaniem innowacji produktowych, nadążających za potrzebami,
- zmiennością wewnętrznych warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa pod wpływem innowacji procesowych, których efektem jest obniżka kosztów, a polegających na doskonaleniu techniki i technologii wytwarzania oraz procesów zarządzania przedsiębiorstwem.

Wynik finansowy składa się z wielu elementów, związanych ze zróżnicowaniem działalności oraz obowiązujących zasadami ustalenia i podziału osiągniętego wyniku finansowego.