RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘III. Prawo administracyjne’

Postępowanie egzekucyjne

22 mar

Postępowanie egzekucyjne ma na celu zmuszenie określonej osoby lub jednostki organizacyjnej do wykonania obowiązku wynikającego z aktu administracyjnego.

Postępowanie egzekucyjne odnosi się także do wykonania obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa.

Postępowanie egzekucyjne w administracji odnosi się jedynie do obowiązków związanych ze sferą działalności organów administracji publicznej. Obowiązki cywilnoprawne w stosunkach między równorzędnymi podmiotami, stwierdzone orzeczeniem sądu, podlegają egzekucji sądowej.

Wszczęcie postępowania przymusowego następuje na podstawie tytułu wykonawczego. Tytułem wykonawczym jest najczęściej akt administracyjny ostateczny.

W zasadzie organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne przy egzekucji należności pieniężnych jest naczelnik właściwego urzędu skarbowego.

Organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wskazany przez przepisy organ, z którego zakresu działania jest związany dany obowiązek.

Przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego poprzedza akt zwany zagrożeniem. Polega on na przesłaniu przez organ administracyjny zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Egzekucja może być wszczęta dopiero po upływie tygodnia od doręczenia upomnienia.

Postępowanie egzekucyjne rozpada się na dwa tryby, różniące się poważnie stosowanymi środkami:
- egzekucję należności pieniężnych,
- egzekucję obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Egzekucja należności pieniężnych
Ma ona na celu przymusowe wykonanie takich aktów administracyjnych lub przepisów, które nakładają obowiązek zapłacenia określonej kwoty. Stosowane środki przymusu:
- egzekucja z wynagrodzenia za pracę,
- egzekucja z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego,
- egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych,
- egzekucja z wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych,
- egzekucja z ruchomości,
- egzekucja z nieruchomości.

Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Stosowane środki przymusu:
- grzywna w celu przymuszenia,
- wykonanie zastępcze,
- odebranie rzeczy ruchomej,
- odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń,
- przymus bezpośredni.

Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie, w tej samej lub wyższej kwocie. Grzywnę stosuje się w celu wymuszenia takiego świadczenia, które może być wykonane tylko przez samego zainteresowanego, albo zaniechania lub znoszenia czegoś.

Wykonanie zastępcze polega na powierzeniu komu innemu wykonania świadczenia na koszt i ryzyko zobowiązanej osoby.

Przymus bezpośredni stosuje się, gdy zawiodły inne środki lub gdy ich użycie nie jest celowe.

 

Postępowanie administracyjne ogólne

21 mar

Pojęcie postępowania administracyjnego ogólnego
Jest ono postępowaniem w pełnym tego słowa znaczeniu ogólnym, tzn. skupiającym sprawy z różnych zakresów działania administracji. Do trybu postępowania ogólnego należą mianowicie wszelkie sprawy, które nie zostały – na mocy wyraźnych przepisów – przekazane do któregoś z postępowań szczególnych.

Przepisy regulujące zasady, formy i tryb postępowania administracyjnego zawarte są w kodeksie postępowania administracyjnego (k.p.a) z 14 czerwca 1960r.

Zasady postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej
oznacza ciążący na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie obowiązek dążenia do możliwie najwierniejszego odtworzenia rzeczywistego stanu faktycznego, na podstawie którego ma nastąpić wydanie decyzji. Realizacja zasady prawy obiektywnej wymaga od organu administracyjnego zachowania całkowitego obiektywizmu w ocenie okoliczności sprawy i istniejących dowodów.

Zasada udziału stron w postępowaniu oznacza, że postępowanie administracyjne toczy się przy aktywnym udziale zainteresowanych treścią przyszłej decyzji stron.

Zasada kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym wynika z tego, że społeczeństwo jest żywotnie zainteresowane w ścisłym przestrzeganiu prawa przy wydawaniu decyzji administracyjnej.

Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron zmierza do podkreślenia, iż organ administracyjny powinien mieć na uwadze z jednej strony interes społeczny, z drugiej zaś nie wolno mu dopuścić do naruszenia słusznego interesu uczestnika postępowania. Przez słuszny interes należy rozumieć taki interes strony, który nie pozostaje w kolizji z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego.

Zasady pomocnicze:
- zasada odrębności postępowania administracyjnego,
- zasada oficjalności,
- zasada względnej jawności,
- zasada dwuinstancyjności,
- zasada swobodnej oceny dowodów,
- zasada dyspozycyjności,
- zasada prostoty i koncentracji,
- zasada ograniczonego formalizmu,
- zasada trwałości decyzji administracyjnej.

Przebieg postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania administracyjnego może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek stron.

Pierwszą decyzją organu administracyjnego jest stwierdzenie, czy jest organem właściwym do wydania decyzji. Zależnie od tego mówimy o właściwości rzeczowej i właściwości miejscowej organów administracyjnych. Właściwość rzeczowa odpowiada na pytanie, jaki rodzaj sprawy należy do danego organu, właściwość miejscowa zaś mówi, który z organów danego rodzaju i szczebla w Polsce jest kompetentny w załatwianej sprawie.

O wszczęciu postępowania zawiadamia się wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Stronami mogą być obywatele, podmioty gospodarcze, państwowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne.

W każdym postępowaniu organ administracji państwowej zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Nie dotyczy to spraw objętych tajemnicą państwową. W celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracyjny przeprowadza stosowane dowody (z dokumentów, z zeznań świadków, z opinii biegłych i inne).

Jeśli względy celowości za tym przemawiają organ administracyjny może zarządzić przeprowadzenie rozprawy. Na rozprawie następuje koncentracja materiału sprawy. Strony mogą na niej przedstawić twierdzenia i dowody na ich poparcie, wysuwać żądania itd. Każda ze stron może się swobodnie wypowiedzieć.

Kodeks postępowania administracyjnego ogranicza czas załatwienia sprawy do dwóch miesięcy, a w postępowaniu odwoławczym do jednego miesiąca.

Po wyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy organ administracyjny podejmuje decyzję.

Decyzja
Decyzja jest aktem administracyjnym rozstrzygającym sprawę.

Decyzja powinna mieć formę pisemną.

Elementy decyzji:
- oznaczenie organu wydającego decyzję,
- data wydania decyzji,
- oznaczenie stron, do których decyzja jest skierowania,
- podstawa prawna decyzji,
- rozstrzygnięcie sprawy (osnowa decyzji),
- pouczenie o możliwości odwołania, terminach i trybie,
- podpis pracownika, który w imieniu organu wydaje decyzję,
- uzasadnienie.

Załatwienie poszczególnych spraw cząstkowych, nasuwających się w toku postępowania administracyjnego, następuje w drodze postanowień. Postanowienia tym się różnią od decyzji, że nie dotyczą istoty rozpatrywanej sprawy i nie kończą postępowania.

Środki odwoławcze
Postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie instancyjności.

Od każdej decyzji przysługuje stronom odwołanie. Wniesienie odwołania powoduje z reguły wstrzymanie wykonania wydanej decyzji i powtórne zbadanie sprawy. Strona wnosi odwołanie wtedy, gdy z jakichkolwiek przyczyn jest z decyzji niezadowolona, a w szczególności gdy uważa, że decyzja narusza jej prawa.

Trzy środki odwoławcze:
- odwołania,
- zażalenie,
- wniosek o wznowienie postępowania.

Odwołanie od decyzji administracyjnej wnosi strona w ciągu 14 dni od ogłoszenia lub doręczenia decyzji. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, do organu wyższego szczebla lub samorządowego kolegium odwoławczego.

W wyniku wniesienia odwołania następuje wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie przez organ nadrzędny. Organ nadrzędny może zmienić zaskarżoną decyzję w całości lub części, uwzględniając w ten sposób odwołanie strony. Może też decyzję utrzymać w mocy, jeśli uzna ją za trafną. Decyzja organu odwoławczego jest ostateczna i nie podlega zaskarżeniu w toku instancji.

Uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybie nadzoru, sprawowanego przez organy zwierzchnie nad organami podległymi. Nie zależy to jednak od inicjatywy stron.

Zażalenie przysługuje stronom od zapadających w toku postępowania postanowień, ale tylko w przypadkach wyraźnie wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zażalenie wnosi się w ciągu 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia postanowienia.

Wniosek o wznowienie postępowania zmierza do podjęcia na owo postępowania, które zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji. Z tego względu może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach.

Wznowienie postępowania może nastąpić gdy:
- decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
- dowody, na których oparł się organ okazały się fałszywe,
- wyjdą na jak nowe okoliczności, nie znane w chwili wydania decyzji.

Wznowienie postępowania może nastąpić zarówno na skutek wniosku strony, jak i z urzędu. Wniosek o wznowienie postępowania powinien być złożony w ciągu miesiąca od uzyskania wiadomości o przyczynie uzasadniającej wznowienie.

Sądowa kontrola decyzji administracyjnych
Decyzje ostateczne w administracyjnym toku instancji podlegają kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne z punktu widzenia ich legalności. Do kontroli tej dochodzi w przypadku wniesienia skargi na decyzję administracyjną.

Do wniesienia skargi jest uprawniona strona postępowania administracyjnego, której decyzja dotyczy i która jest z niej niezadowolona, uważając że decyzja narusza prawo. Poza tym skargę może wnieść organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu, a także prokurator. Skargę wnosi się w ciągu 30 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji.

Uwzględniając skargę sąd uchyla decyzję w całości lub części, a w szczególnych przypadkach stwierdza jej nieważność. Od chwili przejęcia sprawy do rozpoznania sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Po wydaniu orzeczenia są zwraca akta sprawy właściwemu organowi administracji. Jeżeli decyzja administracyjna została przez sąd uchylona, organ ten wydaje ową decyzję w sprawie, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego.

Skargi i wnioski
Skargi są środkiem nadzoru społecznego nad działalnością organów administracji państwowej. Każdy obywatel, instytucja, itd. może wnieść skargę. Złożenie skargi lub wniosku nakłada na organ obowiązek zbadania sprawy i udzielenia w odpowiednim czasie odpowiedzi.

Przedmiotem skargi może być każdy wywołujący niezadowolenie przejaw działalności konkretnego organu administracji lub jego pracowników. Skarga jest skierowana przeciwko określonym aktom, sytuacjom lub zjawiskom.

Natomiast przedmiotem wniosku jest ulepszenie działania organów administracji publicznej bez związku z konkretnymi zaniedbaniami.

Nikt nie może być narażony na jakikolwiek zarzut lub uszczerbek z powodu złożenia skargi lub wniosku, jeżeli działał w granicach dozwolonych prawem. Naruszenie tej zasady pociąga za sobą odpowiedzialność prawną.

Sprawa stanowiąca przedmiot skargi powinna być załatwiona w ciągu dwóch miesięcy. Organ administracyjny obowiązany jest zawiadomić skarżącego o wyniku.

 

Postępowanie administracyjne

20 mar

Postępowanie administracyjne to tok czynności organu administracyjnego i stron, zmierzający do wydania aktu administracyjnego (tryb i formy postępowania).

Istnieje stały tryb załatwiania określonych rodzajów spraw. Zabezpiecza to przede wszystkim praworządność, zapobiegając naruszaniu prawa i nadużywaniu władzy przez organy administracyjne, ponadto zaś zwiększa ogólną prawidłowość działania administracji.

Obok postępowania ogólnego istnieją także szczególne tryby postępowania przewidziane dla niektórych specjalnych dziedzin administracji. Są to szczególne rodzaje postępowania administracyjnego. Postępowania szczególne uregulowane są odrębnymi przepisami.

 

Ważność aktu administracyjnego

19 mar

Przesłanki ważności aktu administracyjnego to wymagania stawiane przez ustawy i wydane na ich podstawie akty prawne.

Przesłanki ważności aktu administracyjnego są następujące:
- akt administracyjny może być wydany jedynie na podstawie ustawy lub przepisów wykonawczych,
- akt administracyjny powinien pochodzić od właściwego organu i mieścić się w ramach jego kompetencji,
- akt administracyjny często może być wydany tylko po przeprowadzeniu określonego przez przepisy prawne postępowania i przy zachowaniu pewnych wymagań formalnych.

Moc obowiązująca aktu administracyjnego nie nasuwa żadnych wątpliwości, jeśli został on wydany prawidłowo, z zachowaniem przewidzianych przez prawo wymagań. Zdarzyć się jednak może, że przy wydaniu aktu administracyjnego wymagania te nie zostały dochowane. Taki akt administracyjny jest wadliwy.

Niezgodność aktu administracyjnego z przepisami może być poważna lub błaha, w zależności od tego, jakiej sprawy dotyczy.

Jeśli akt administracyjny narusza przepis, mający tylko charakter porządkowy (wada nieistotna), wadliwość nie powoduje dla aktu administracyjnego żadnych ujemnych skutków, uzasadnia jedynie ewentualną odpowiedzialność służbową pracownika, który taki akt wydał. Akt administracyjny jest i pozostaje nadal ważny, wymaga jedynie uzupełnienia i sprostowania.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego uznają na nieważny akt administracyjny, który:
- został wydany przez niewłaściwy rzeczowo organ,
- został wydany bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- dotyczy sprawy, która została poprzednio rozstrzygnięta ostateczną decyzją,
- został skierowany do osoby nie będącej stroną w sprawie,
- w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą,
- zawiera inną wadę, powodującą nieważność aktu z mocy wyraźnego przepisy prawa.

Obecnie każdy akt administracyjny chroniony jest domniemaniem ważności, co ma zapobiec samodzielnemu ocenianiu aktu przez zainteresowane podmioty i swobodnemu decydowaniu, czy go wykonać.

Uchylając akt administracyjny organ nadrzędny decyduje czy był on nieważny od chwili wydania (ex tune) i od początku nie wywoływał żadnych skutków prawnych, czy też staje się nieważny z chwilą uchylenia (ex nune).

Organ administracji państwowej wstrzymuje wykonanie aktu administracyjnego, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że jest on wadliwy.

 

Podział aktów administracyjnych

18 mar

Akty administracyjne dzielą się na:
- zewnętrzne – akty, które organ administracji publicznej kieruje do innego adresata niż podległy organ administracyjny,
- wewnętrzne – akty kierowane przez organ administracyjny (nadrzędny) do innego organu administracyjnego (podległego).

Akty administracyjne dzielą się też na:
- deklaratywne,
- konstytutywne.

Akt deklaratywny ustala w sposób wiążący, że w danej sytuacji wynikają z ustawy dla adresata obowiązki i prawa, sam jednak tych obowiązków i praw nie tworzy.

Akt konstytutywny ma charakter twórczy. Tworzy on, zmienia lub uchyla stosunki prawne.

Do grypy aktów administracyjnych w ścisłym znaczeniu należą tylko akty administracyjne konstytutywne.

Akty administracyjne można podzielić także na:
- pozytywne – akt załatwiający sprawę zgodnie z przedstawionym wnioskiem,
- negatywne – akt, który odmawia całkowicie lub częściowo żądaniu strony.

 

Akt administracyjny

17 mar

Akt administracyjny to wydawany w postępowaniu administracyjnym jednostronny władczy akt woli organu administracji publicznej, rozstrzygający w całości lub części konkretną sprawę co do istoty, skierowany do oznaczonego adresata.

Akt administracyjny powinien zawierać:
- oznaczenie organu administracyjnego i stron,
- treść decyzji,
- powołanie podstawy prawnej,
- uzasadnienie faktyczne i prawne,
- datę,
- pouczenie o prawie wniesienia odwołania bądź złożenia skargi do sądu administracyjnego,
- podpis i stanowisko służbowe urzędnika.

Cechy aktu administracyjnego:
- jest wydawany przez organ administracji publicznej, rządowej lub samorządowej,
- przy wydawaniu aktu administracyjnego organ korzysta z posiadanych uprawnień władczych,
- akt administracyjny nakłada na adresata określone obowiązki lub przyznaje uprawnienia, powodując powstanie, zmianę lub zniesienie stosunku prawnego.

 

Prawne formy działania administracji

16 mar

Przez formę działania administracji należy rozumieć określony prawnie typ konkretnej czynności organu administracyjnego.

Znane są następujące formy działalności administracji:
- stanowienie przepisów prawnych,
- wydawanie aktów administracyjnych,
- zawieranie porozumień administracyjnych,
- zawieranie umów,
- prowadzenie działalności społeczno-organizacyjnej,
- wykonywanie czynności materialno-technicznych.

 

Stosunek administracyjnoprawny

15 mar

Stosunkiem prawnym nazywamy stosunek społeczny uregulowany przez prawo.

Stosunkiem administracyjnoprawnym jest stosunek uregulowany przez przepisy prawa administracyjnego.

Cechy stosunku administracyjnoprawnego:
- stosunek administracyjnoprawny jest stosunkiem nierównorzędnych partnerów,
- przedmiotem stosunku administracyjnego są jedynie sprawy należące do kompetencji organów administracji państwowej,
- stosunki administracyjnoprawne powstają najczęściej z mocy aktów administracyjnych pomiędzy organem wydającym akt i adresatem aktu. Niekiedy nawiązują się one z mocy samego prawa. Powstają także poprzez zgłoszenie przez obywatela (lub inną jednostkę prawną) pod adresem organu roszczenia o określone zachowanie się.

 

Organy administracji publicznej

14 mar

Wśród organów administracji publicznej wyróżniamy organy administracji rządowej i organy administracji samorządowej.

Organy kolegialne i jednoosobowe
Ze względu na skład organ dzielimy organy administracji państwowej na kolegialne i jednoosobowe.

Organ kolegialny składa się z pewnej liczby osób, a decyzję zapadają w nim zespołowo, w drodze uchwały podjętej większością głosów. W skład organu jednoosobowego wchodzi jedna osoba, a decyzję zapadają jednoosobowo.

Organy kolegialne wykorzystuje się głównie, gdy zachodzi przede wszystkim o merytoryczną i prawną trafność decyzji, a organy jednoosobowe, gdy najważniejsza jest szybkość działania i operatywność organu, decydująca o skuteczności administrowania.

Przy kształtowaniu struktury organów administracyjnych podejmowane są różne próby połączenia zalet obu rodzajów organów. Jednym z rozwiązaniem jest powoływanie ciał doradczych. Powołane grono ekspertów przedstawia jedynie analizy, formułuje opinie, którym osobą pełniącą funkcję organu jednoosobowego nie jest związana.

Organy centralne i terenowe
Ze względu na terytorialny zasięg swojej działalności organy administracji dzielą się na centralne i terenowe.

Organami centralnymi są te organy administracji, które obejmują swoim działaniem teren całego kraju.

Organem terenowym nazywamy taki organ, którego kompetencje rozciągają się jedynie na określoną część terytorium państwa, odpowiadającą z reguły jednostce podziału administracyjnego.

Organy o kompetencji ogólnej i szczegółowej
Organy o kompetencji ogólne zarządzają wszystkimi lub przynajmniej większą ilością dziedzin życia na danym terenie. Organy o kompetencji szczegółowej zarządzają tylko jedną dziedziną zarządu państwowego.

 

Istota i przedmiot prawa administracyjnego

13 mar

Prawem administracyjnym nazywamy zespół norm regulujących:
- strukturę i kompetencję organów administracji publicznej,
- stosunki prawne powstające w toku wykonawczo-zarządzającej działalności tych organów.

Prawo konstytucyjne stanowi punkt wyjścia dla uregulować=ń administracyjno-prawnych. Prawo administracyjne jest rozwinięciem, skonkretyzowaniem prawa konstytucyjnego w warunkach codziennej działalności państwa.

Stosunku prawa cywilnego to stosunki dwóch równoprawnych partnerów, równość stron należy do istoty tych stosunków. W stosunkach regulowanych przez prawo administracyjne do istoty rzeczy należy nierówność partnerów, z których jeden jest reprezentantem państwa i jest wyposażony w określoną część władzy państwowej.

Prawo administracyjne reguluje różne sprawy należące do zakresu działania administracji. Przedmiotem prawa finansowego są jedynie sprawy majątkowe, należące do kompetencji organów administracji finansowej.

Przepisy składające się na prawo administracyjne:
- przepisy odnoszące się do struktury organów administracji – ogólna część prawa administracyjnego,
- przepisy regulujące tok działania organów administracyjnych – ogólna część prawa administracyjnego,
- przepisy odnoszące się do sposobu załatwienia poszczególnych rodzajów spraw – szczegółowa część prawa administracyjnego.