RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘VII. Teoria wyboru producenta. Założenia ogólne analizy’

Ogólne zasady podejmowania decyzji przez przedsiębiorstwo prywatne w długim okresie

27 lip

Długi okres to czas niezbędny na dostosowanie wszystkich czynników produkcji do nowych warunków. W długim okresie czasu wszystkie czynniki produkcji zmieniają się. W długim okresie czasu może następować wzrost skali produkcji.

Stałe korzyści skali występują wtedy, gdy następuje wzrost – w tym samym stopniu – wszystkich czynników produkcji oraz produktu całkowitego.

Rosnące korzyści skali – każde kolejne zwiększenia skali produkcji powodują obniżenie krzywej kosztu przeciętnego.

Rosnące korzyści skali uzasadniane są:
- możliwościami wydajniejszej pracy ludzi i maszyn,
- wzrostu specjalizacji w miarę wzrostu wielkości przedsiębiorstwa,
- możliwościami lepszej organizacji pracy,
- przezwyciężaniem niepodzielności czynników produkcji.

Malejące korzyści skali występują wówczas, gdy każdemu kolejnemu zwiększeniu skali produkcji towarzyszy wzrost kosztu przeciętnego.

Minimalna efektywna skala produkcji (MES) to poziom produkcji, przy którym przedsiębiorstwo przestaje osiągać korzyści skali oraz krzywa kosztów przeciętnych przestaje opadać i staje się pozioma.

Podejmowanie decyzji:
Etap I. Określenie optymalnej wielkości produkcji (Q) – punkt przecięcia krzywej LMR z LMC.

Etap II. Ustalenie, czy i jaki zysk osiąga przedsiębiorstwo, wytwarzając w długim okresie ustaloną, w etapie I decyzji, wielkość produkcji? Porównanie ceny sprzedaży wyrobów z długookresowymi przeciętnymi kosztami ekonomicznymi.
- gdy cena sprzedaży wyrobów (P) jest większa od długookresowych przeciętnych kosztów ekonomicznych (LAC, LATC) to przedsiębiorstwo osiąga zysk ekonomiczny,
- jeżeli cena sprzedaży wyrobów jest równa długookresowym przeciętnym kosztom ekonomicznym to przedsiębiorstwo może funkcjonować, gdyż cena pokrywa koszty księgowe i zapewnia mu zysk normalny. Przedsiębiorstwo osiąga wtedy próg rentowności (BEP),
- jeżeli cena sprzedaży wyrobów (P) jest niższa od długookresowych przeciętnych kosztów ekonomicznych to przedsiębiorstwo powinno zakończyć działalność, ponieważ nie spełnia progu rentowności.

W długim okresie rozmiary produkcji przedsiębiorstwa odpowiadają punktowi, w którym długookresowe koszty marginalne (LMC) są równe utargowi marginalnemu (LMR), pod warunkiem, że cena nie jest niższa od długookresowych przeciętnych kosztów ekonomicznych przedsiębiorstwa prywatnego, przy tych rozmiarach produkcji.

 

Ogólne zasady podejmowania decyzji przez przedsiębiorstwo prywatne w krótkim okresie

26 lip

Krótki okres to taki, w którym przedsiębiorstwo nie zmienia potencjału produkcyjnego, techniki i technologii wytwarzania wyrobów.

Podejmowanie decyzji w krótkim okresie czasu:
Etap I. Przedsiębiorstwo ustala optymalną wielkość produkcji. Wyznacza ją punkt zrównania krótkookresowych kosztów krańcowych (SMC) z utargiem krańcowym (SMR). Jest to tzw. punkt Cournota. Przy tej wielkości przedsiębiorstwo osiąga maksymalny zysk lub minimalną stratę.

Etap II. Przedsiębiorstwo musi podjąć decyzję, czy w krótkim okresie opłaca się mu w ogóle prowadzić działalność produkcyjną, czy też nie? Porównanie ceny sprzedaży wytworzonych wyrobów z przeciętnymi kosztami ekonomicznymi.
- jeżeli cena (P) jest większa od krótkookresowych przeciętnych całkowitych kosztów ekonomicznych (SATC) to przedsiębiorstwo osiąga w krótkim okresie zysk ekonomiczny,
- jeżeli cena (P) jest równa krótkookresowym przeciętnym całkowitym kosztom ekonomicznym (SATC) to przedsiębiorstwo może funkcjonować, gdyż ta cena pozwala mu pokryć koszty księgowe wytworzenia wyrobów i zapewnia mu zysk normalny,
- jeżeli cena (P) pokrywa tylko przeciętne koszty zmienne (SAVC) to przedsiębiorstwo nie musi podejmować od razu decyzji o likwidacji, lecz program naprawczy, gdyż koszty stałe ponosi niezależnie od wielkości produkcji.

Czynniki zewnętrzne mające wpływ na poziom kosztów całkowitych przedsiębiorstwa wytwarzającego produkty rynkowe:
- ceny czynników produkcji,
- rozliczenia przedsiębiorstw z budżetem państwa,
- działalność innych podmiotów gospodarczych,
- sytuacje na rynkach kapitałowych.

 

Założenia ogólne funkcjonowania przesiębiorstwa

25 lip

Przedsiębiorstwo dążące do maksymalizacji zysku powinno zwiększać produkcję, tak długo jak długo przychody krańcowe są większe od kosztów krańcowych.

Optymalną wielkość produkcji przedsiębiorstwo osiąga w punkcie zrównania kosztu krańcowego z utargiem krańcowym.

Przedsiębiorstwo wytwarzając określoną wielkość produkcji ponosi koszty księgowe (BC). Koszt księgowy przedsiębiorstwa prywatnego składa się z:
- kosztu stałego,
- kosztu zmiennego.

Koszt stały (FC) jest to koszt niezależny od wielkości produkcji.

Koszt zmienny (VC) zmienia się wraz ze zmianą wielkości produkcji.

Krzywa kosztu całkowitego ma taki sam przebieg, jak krzywa kosztu zmiennego. Jest ona jedynie położona nad krzywą kosztu zmiennego.

Koszty przeciętne to koszty przypadające na jednostkę wyrobu.

Koszty przeciętne ekonomiczne przedsiębiorstwa prywatnego, czyli na jednostkę wyrobu (ATC lub AC), są kategorią rachunku ekonomicznego i zawierają w swoim składzie oprócz kosztów księgowych na jednostkę wyrobu zysk normalny przypadający na jednostkę wyrobu.

Przeciętny koszt całkowity (ATC, AC) jest to koszt całkowity ekonomiczny przedsiębiorstwa prywatnego przypadający na jednostkę produktu.

 

Charakterystyka kategorii ekonomicznych wykorzystywanych przez producentów dóbr w podejmowaniu decyzji

24 lip

Przychody ze sprzedaży wyrobów, nazywane też utargiem całkowitym (TR) są to wpływy pieniężne uzyskane w danym okresie z tytułu sprzedaży wytworzonych przez producentów dóbr i usług, a także ze sprzedaży elementów majątku przedsiębiorstwa.

Koszty przedsiębiorstwa to wydatki pieniężne, poniesione przez przedsiębiorstwo w wdanym okresie w celu uzyskania przychodów ze sprzedaży. Koszty te nazywa się księgowymi kosztami prywatnymi (BC).

Wydatek wyraża wartość zakupionych czynników produkcji do wytworzenia określonych wyrobów.

Nakład pokazuje wartość zaangażowanych czynników produkcji w procesie wytwarzania wyrobów.

Koszt księgowy (BC) wyraża wartość czynników produkcji zużytych, w wielkości niezbędnej, do wytworzenia określonych wyrobów rynkowych.

Wszelkie zużycie zbędne i nadmierne czynników produkcji stanowi straty. Ekonomiczne koszty przedsiębiorstwa prywatnego są nazywane w teorii podejmowania decyzji kosztami całkowitymi i oznaczane jako ekonomiczny koszt całkowity (TC). Stanowią one sumę kosztów księgowych, kosztów alternatywnych kapitału (Ca) i kosztów pracy właściciela kapitału (CL).

Zysk normalny to koszt alternatywny kapitału i koszt pracy właściciela kapitału.

Koszt alternatywny kapitału to koszty utraconych możliwości, przez które rozumie się zyski osiągane w innych możliwych inwestycjach.

Koszt pracy właściciela kapitału w dużych firmach to dodatkowy – ustalony metodą szacunkową w zależności od ryzyka utraty kapitału – narzut zysku.

Społeczny koszt zawiera w swoim składzie, oprócz kosztów bezpośredniego producenta, dodatkowo koszt zewnętrzny.

Zysk to różnica między przychodami a kosztami działalności. Rodzaje zysków:
- normalny,
- księgowy,
- ekonomiczny.

Zysk normalny (NP) stanowi sumę kosztu alternatywnego kapitału i kosztu pracy właściciela kapitału. Można też go obliczyć odejmując do kosztu ekonomicznego koszt księgowy przedsiębiorstwa prywatnego.

Zysk księgowy (BP) stanowi różnicę między przychodem uzyskanym ze sprzedaży wyrobów (TR) a kosztem księgowym (BC). Przeciwieństwem zysku jest strata bilansowa.

Zysk ekonomiczny (ETP lub TP) (zysk nadzwyczajny, zysk monopolowy) stanowi różnicę między całkowitym przychodem ze sprzedaży określonej ilości danego dobra a całkowitym ekonomicznym kosztem przedsiębiorstwa prywatnego.

Zysk nadzwyczajny występuje wtedy, gdy utarg całkowity przewyższa całkowite ekonomiczne koszty przedsiębiorstwa prywatnego, a w rozliczeniu na jednostkę wyrobu występuje wtedy, gdy cena sprzedaży (P) jest wyższa od kosztu ekonomicznego przypadającego na jednostkę wyrobu.

Celem działalności przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku netto. Maksymalizacja zysku następuje na skutek: zwiększenia produkcji i sprzedaży oraz obniżki kosztów własnych.

Utarg krańcowy (MR) jest to przyrost utargu całkowitego przedsiębiorstwa w wyniku przyrostu sprzedaży o jednostkę.

Koszt krańcowy, marginalny (MC) jest to wzrost kosztów całkowitych wywołany wzrostem produkcji i sprzedaży o jednostkę.

 

Teoria wyboru producenta. Założenia ogólne analizy

23 lip

Zakres teorii funkcjonowania przedsiębiorstwa:
- analiza czynników i kosztów produkcji w krótkim i długim okresie,
- analiza kryteriów maksymalizacji zysków w warunkach konkurencji doskonałej, niedoskonałej i monopolistycznej.

Maksymalizację zysków osiąga się, stosując najtrafniejszą kombinację czynników wytwórczych oraz w pełni dostosowując podaż do efektywnego popytu rynkowego.

Przedsiębiorstwo prywatne możne działać w różnych formach własności, czyli jako:
- przedsiębiorstwo o własności jednoosobowej, na ogół małe, którego właścicielem jest jedna osoba,
- spółka cywilna, będąca własnością kilku osób,
- spółka kapitałowa, występująca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub w formie spółki akcyjnej, działającej również według zasady ograniczonej odpowiedzialności, co oznacza ograniczenie odpowiedzialności właścicieli za zobowiązania firmy do wysokości zainwestowanych środków.

W zależności od rodzaju przedsiębiorstwa, decyzje dotyczące zachowań na rynku mogą być jednoosobowe lub kolegialne.

W neoklasycznej analizie zachowań przedsiębiorstw na rynku przyjmuje się, że decyzje podejmowane są jednoosobowo. Używa się też określenia producent, mając na myśli nie pracowników wytwarzających dane dobra, lecz właściciela-przedsiębiorcę.

Podstawowym zadaniem przedsiębiorcy jest zapewnieni firmie możliwości trwania i rozwoju w sytuacji trwałego zagrożenia przez konkurentów.