RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘VI. Teoria wyboru konsumenta’

Alternatywne koncepcje wyborów konsumenta

22 lip

Najczęściej są wykorzystywane dwie następujące alternatywne koncepcje wyborów konsumenta:
- koncepcja ujawniania preferencji P. Samuelsona,
- koncepcja wyborów satysfakcjonujących H. Simona.

P. Samuelson - konsument robiąc zakupy nie jest świadomy swoich preferencji, a ujawnia je wtedy, gdy bierze pod uwagę swoje ograniczenie budżetowe. Są to tzw. preferencje ujawnione. Obserwując wybory konsumentów można ustalić dwa pola: pole gorszych koszyków (których konsument nie wybierze przy swoim ograniczeniu budżetowym) i pole lepszych koszyków (nieosiągalnych dla konsumenta). Granicą między tymi polami jest krzywa obojętności.

H. Simon – koncepcja homo satisfaciendus, człowiek postępuje według zasady zadowalającego minimum. Decyzje konsumenta nie są jednorazowym aktem, lecz procesem kolejnych faz, w trakcie których ustala się cel możliwy do osiągnięcia i zadowalający zarazem. Do ostatecznego wybory dochodzi po uwzględnieniu możliwości i aspiracji. Stan równowagi zostaje osiągnięty wówczas, gdy wszystkie zamierzenia i przewidywania podmiotów gospodarczych są spełnione w ten sposób, że żaden z nich nie ma skłonności do zrewidowania ich.

 

Efekt substytucyjny i efekt dochodowy zmian cen

21 lip

Efekt dochodowy jest to zmiana nabywanej ilości dobra X w wyniku zmiany dochodu realnego. Natomiast zmiana nabywanej ilości dobra X w wyniku substytucji dobrem Y nosi nazwę efektu substytucyjnego. Do analizy tych efektów stosuje się krzywe obojętności i linie budżetowe.

Ilustracją efektu substytucyjnego jest przesunięcie punktu równowagi konsumenta wzdłuż tej samej krzywej obojętności.
Charakter substytucji ma wpływ na elastyczność cenową popytu.

W odniesieniu do dóbr Giffena krzywa popytu jest rosnąca, co można uzasadnić odmiennym wpływem efektu dochodowego i substytucyjnego. Paradoks Giffena dotyczy więc dóbr absolutnie podrzędnych, których nabycie rośnie w miarę wzrostu dochodu tak silnie, że dodatni efekt dochodowy przewyższa ujemny efekt substytucyjny.

 

Ograniczenia budżetowe konsumenta. Równowaga konsumenta

20 lip

Linia budżetowa stanowi zbiór punktów reprezentujących wszystkie kombinacje dwóch dóbr, które konsument może nabyć przy danym dochodzie i cenach tych dóbr.

Każdy konsument pragnie znaleźć się jak najdalej od początku układu współrzędnych, gdyż wyżej położona krzywa obrazuje wyższy poziom spożycia dóbr. Optimum (Opt) znajduje się w punkcie styczności linii ograniczenia budżetowego z krzywą obojętności.

Punkt styczności krzywej obojętności z linią budżetu konsumenta wyznacza punkt równowagi. W tym punkcie konsument przy danych dochodach maksymalizuje swoją użyteczność całkowitą.

Równowaga konsumenta oznacza, że konsument wybrał tak koszyk zakupów, który daje mu maksimum użyteczności przy danym ograniczeniu dochodów i danych cenach.

Jeżeli połączymy kolejne punkty równowagi to powstaje tzw. krzywa cena – konsumpcja, ilustrująca, jak zmienia się ceteris paribus koszyk zakupów konsumenta pod wpływem zmiany ceny jednego z dwóch dóbr.

Paradoks Giffena - wzrost popytu na dobra, których ceny rosną.

W zależności od reakcji popytu na dane dobro pod wpływem zmiany dochodu, dobra dzielone są na:
- normalne,
- podrzędne.

Właściwości tych dóbr charakteryzują:
- krzywa dochód – konsumpcja – powstaje w wyniku połączenia punktów równowagi konsumenta, zmieniających się w zależności od zmiany dochodu.
- krzywa Engla-Schwabego – w miarę wzrostu dochodu absolutne wydatki na żywność rosną, ale ich udział w dochodzie maleje.
- dochodowa elastyczność popytu – jeżeli poziom dochodów społeczeństwa podnosi się, to maleje udział wydatków na dobra podstawowe, a rośnie udział wydatków na dobra wyższego rzędu. Jeżeli społeczeństwo ubożeje, to udział wydatków na dobra podstawowe rośnie kosztem wydatków na dobra wyższego rzędu.

 

Krzywa obojętności konsumenta

19 lip

Krzywą obojętności, zwaną też krzywą jednakowej użyteczności, stanowi zbiór punktów reprezentujących różne kombinacje dwóch dóbr, jednakowo preferowanych przez konsumenta. Oznacza to, że każda z tych kombinacji dóbr daje konsumentowi takie samo zadowolenie, czyli ten sam poziom całkowitej użyteczności. Krzywa obojętności jest izokwantą, zbudowaną według tej samej zasady co poziomice.

Krzywe obojętności:
- mają nachylenie ujemne,
- są równoległe, nie mogą się przecinać,
- jest ich nieskończenie wiele.

Im wyżej jest położona krzywa obojętności, tym bardziej preferowane są jej koszyki i odwrotnie.

Marginalna stopa substytucji jest stosunkiem przyrostu spożycia jednego dobra do innego dobra.

Konsument podlega ograniczeniu budżetowemu, ponieważ może wybrać tylko taki koszyk dóbr, który może zakupić ze swojego dochodu przy danych cenach.

 

Pojęcie użyteczności

18 lip

Użyteczność to suma zadowolenia, jaką daje konsumentowi posiadanie danego dobra. Dobro jest tym użyteczniejsze im intensywniej zaspokaja określoną potrzebę. W miarę zaspokajania potrzeb tracą one na intensywności. Celem konsumenta jest uzyskanie ograniczonej przez jego dochód maksymalnej użyteczności z konsumpcji wybranego koszyka dóbr i usług.

Całkowita użyteczność (TU) i-tego dobra zależy od skonsumowanej ilości tego dobra (Q), czyli TUi = u(Qi).

Użyteczność marginalna (MU) maleje w miarę wzrostu konsumpcji danego dobra. Marginalna użyteczność danego dobra jest stosunkiem przyrostu użyteczności całkowitej do przyrostu konsumpcji lub zapasu dobra. Jest to więc dodatkowa użyteczność, jaką osiąga konsument ze zwiększenia konsumpcji o kolejną, dodatkową jednostkę. Satysfakcja osiągana z konsumpcji każdej kolejnej jednostki danego dobra jest coraz mniejsza, aż przestaje się ją odczuwać.