RSS
 

Archiwum dla kategorii ‘XVII. Społeczeństwo informacyjne’

Wybrane statystyki dotyczące społeczeństwa informacyjnego

06 sty

Podstawowym narzędziem budowy i rozwoju społeczeństwa informacyjnego są technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT), z których najistotniejsze są Internet i technologie komputerowe. Rozwój gospodarki opartej na wiedzy zależy tym samym od stopnia i zakresu dostępu społeczeństwa do komputerów i Internetu, umiejętności ich wykorzystania i obsługi, przy czym dotyczy to zarówno sektora przedsiębiorstw, jak i gospodarstw domowych.

Wyposażenie przedsiębiorstw w komputery w Polsce jest niemal pełne. Następuje również szybki wzrost wyposażenia polskich gospodarstw domowych w komputery.

Rozwój społeczeństwa informacyjnego i handlu elektronicznego opiera się, poza wyposażeniem w komputery i ich wykorzystaniem, na dostępie do informacji, których źródłem jest Internet. Z badań przeprowadzonych przez Eurostat wynika, że 60% gospodarstw domowych w UE w 2008 roku mało dostęp do Internetu, zaś ponad 48% miało dostęp do Internetu szerokopasmowego. W Polsce dane te wynosiły, odpowiednio 48% i 38%.

Najwyższy poziom dostępu do Internetu osób w 2008 roku miała Holandia oraz kraje skandynawskie. Polska znajdowała się poniżej średniej UE.

O ile dostęp przedsiębiorstw do Internetu jest w Unii i Polsce niemal powszechny, o tyle dostęp szerokopasmowy w 2008 roku osiągnął poziom 81%, natomiast własną stroną internetową dysponuje 64% przedsiębiorstw. Dane dotyczące Polski są na nieco niższym poziomie.

 

Społeczeństwo informacyjne na świecie

05 sty

Dwie charakterystyczne inicjatywy:
- Światowy Dzień Społeczeństwa Informacyjnego,
- Światowy Szczyt Społeczeństwa Informacyjnego.

Światowy Dzień Społeczeństwa Informacyjnego, przypadający na 17 maja, został ustanowiony rezolucją przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w marcu 2006 roku. Data ta została wybrana, aby upamiętnić utworzenie 17 maja 1865 roku Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU) – wyspecjalizowanej organizacji Narodów Zjednoczonych, wcześniej był to Światowy Dzień Telekomunikacji.

Światowy Szczyt Społeczeństwa Informacyjnego jest pilotowany przez ONZ. Jest to konferencja o zasięgu światowym, na której uczestnicy rozważają „najlepsze sposoby wykorzystania nowego, światowego zasobu, jakim jest informacja”. Głównym celem Światowego Szczytu Społeczeństwa Informacyjnego jest zapewnienie ubogim krajom możliwości czerpania korzyści z nowych technologii informatycznych i telekomunikacyjnych w rozwoju społeczno-gospodarczym.

 

Rozwój społeczeństwa informacyjnego w Unii Europejskiej

04 sty

Pierwsze inicjatywy
Początek rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Europie, zaczerpnięty z inspiracji oraz wzorców japońskich i amerykańskich, przypada na lata 90. ubiegłego wieku. Przyjmuje się, że rozwój społeczeństwa informacyjnego musi obejmować:
- pełną liberalizację rynku telekomunikacyjnego,
- rozległą infrastrukturę telekomunikacyjną i teleinformatyczną,
- spójne i przejrzyste prawodawstwo w zakresie prawa telekomunikacyjnego,
- nakłady finansowe na badania i rozwój,
- nieskrępowany dostęp do sieci wszystkich operatorów,
- szeroki i tani dostęp do Internetu dla największej części społeczeństwa,
- publiczny dostęp do informacji,
- umiejętność wymiany danych bez względu na odległość,
- wysoki odsetek osób zatrudnionych w usługach.

W grudniu 1993 roku opublikowano Białą Księgę „Rozwój, Konkurencyjność i Zatrudnienie”. 24 maja 1994 roku został opublikowany raport poruszający problematykę społeczeństwa informacyjnego w Unii Europejskiej. Biała Księga przedstawiała potencjalny wpływ technologii teleinformatycznych na gospodarczy i społeczny rozwój Europy, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na rynek pracy i zmniejszenie bezrobocia.

W raporcie Bangemanna zalecano, aby podstawą tworzenia społeczeństwa informacyjnego były finanse sektora prywatnego i mechanizmy rynkowe, natomiast sektor publiczny powinien skupić się na regulacjach prawnych, ochronie obywateli i konsumentów oraz podnoszeniu świadomości społeczeństwa. Zaproponowano w nim 10 inicjatyw w celu rozwoju nowoczesnych technik teleinformatycznych. Obejmują one obszary:
- telepracę,
- kształcenie na odległość,
- sieci łączące uczelnie i jednostki badawcze,
- usługi teleinformatyczne dla małych i średnich przedsiębiorstw,
- zarządzanie ruchem drogowym,
- kontrolę ruchu powietrznego,
- sieci na użytek sektora zdrowia,
- komputeryzację sektora zamówień publicznych,
- transeuropejską sieć administracji publicznej,
- infostradę dla obszarów miejskich.

Główne cele stawiane Unii Europejskiej w raporcie Bangemanna to:
- stworzenie silnej technologicznie UE, mogącej z powodzeniem konkurować z USA i Japonią (obecnie Chinami),
- zapewnienie odpowiedniej infrastruktury teleinformatycznej, będącej podstawą rozwoju społeczeństwa informacyjnego,
- zachowanie tożsamości kulturowej UE jako silnego czynnika wyróżniającego społeczeństwo europejskie.

W drugiej połowie lat 90. XX wieku powstały takie projekty, jak:
- publikacja Zielonej Księgi „Living and Working in Information Society. People First”, przedstawiającej wpływ nowoczesnych technologii ICT na sposób życia,
- w ramach piątego Programu Ramowego Badań i Rozwoju UE ustanowienie programu „Przyjazne Społeczeństwo Informaacyjne”,
- Inicjatywa eEurope – An information society for All.

Kolejnym krokiem było przyjęcie całościowego planu budowy społeczeństwa informacyjnego, Strategia Lizbońska, a także przyjęcie programu European Information Society i2010, według którego technologie teleinformatyczne są motorem trwałego wzrostu i warunkiem budowy społeczeństwa informacyjnego.

Następnie rozpoczęto wiele programów nadających odpowiedni kierunek rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Europie. Należy do nich zaliczyć:
- Strategię Lizbońską,
- Inicjatywę i2010,
- Inicjatywę eEurope.

Strategia Lizbońska
W dniach 23-24 marca 2000 roku na szczycie w Lizbonie została przyjęta Agenda Lizbońska, zwana Strategią Lizbońską. Strategia ta miała na celu stworzenie w Europie do roku 2010 najbardziej konkurencyjnej gospodarki na świecie. Strategia opierała się na filarach:
- innowacyjności,
- liberalizacji,
- przedsiębiorczości,
- spójności społecznej.

Inicjatywa i2010
W ramach Inicjatywy i2010, odnowionej Strategii Lizbońskiej, zostały zdefiniowane następujące priorytety europejskiej polityki dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów:
- zbudowanie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej, wspierającej otwarty i konkurencyjny rynek wewnętrzny w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów,
- wzmocnienie innowacji i inwestycji w badaniach nad ICT w celu wspierania wzrostu oraz tworzenia nowych miejsc pracy,
- stworzenie integracyjnego europejskiego społeczeństwa informacyjnego, które przyczyni się do wzrostu i powstawania nowych miejsc pracy w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, stawiając na pierwszym miejscu wyższy poziom usług publicznych i jakości życia.

Inicjatywa i2010 – jako bezpośrednia kontynuacja koncepcji Strategii Lizbońskiej – to całościowa strategia na rzecz modernizacji i organizacji instrumentów, którymi dysponuje UE, a które mają służyć rozwojowi gospodarki cyfrowej. W ramach przyjętej strategii znalazły się zalecenia dotyczące m. in.:
- poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych i osób w podeszłym wieku,
- digitalizacja dziedzictwa kulturowego UE,
- udostępnienie bibliotek cyfrowych on-line,
- e-bezpieczeństwa, mówiące o poprawie bezpieczeństwa drogowego wskutek opracowania inteligentnych systemów opartych na technologiach teleinformatycznych.

Społeczeństwo informacyjne w Polsce
W nawiązaniu do szeroko zakrojonych projektów europejskich Polska przyjęła wiele programów rządowych, mających na celu rozwój społeczeństwa informacyjnego. Należy wymienić:
- rządowy program „ePolska”,
- „Program rozwoju
i utrzymania infrastruktury informacyjnego i informatycznej nauki oraz jej zasobów w postaci cyfrowej na lata 2006-2009” oraz „Program Rozwoju Infrastruktury Informatycznej Nauki na lata 2007-2013”,
- „Wrota Polski”,
- „Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka
2007-2013″.

 

Geneza społeczeństwa informacyjnego

03 sty

Idea społeczeństwa informacyjnego powstała i rozwinęła się w drugiej połowie XX wieku. Motorem jego rozwoju jest postęp, który dokonał się w technice, szczególnie w elektronice oraz teleinformatyce. Pierwsze prace teoretyczne na temat społeczeństwa informacyjnego zostały przedstawione w latach 60. i 70. XX wieku w USA i Japonii. W Europie termin ten wystąpił w latach 90. wraz z raportem komisarza UE, M. Bangemanna. W tym czasie pojawił się również w Polsce.

Społeczeństwo informacyjne w Japonii
Terminu
„społeczeństwo informacyjne” ( a ściślej: społeczeństwo komunikujące się za pomocą komputera) użył w 1963 roku w Japonii Tadao Umesao w artykule dotyczącym teorii ewolucji społeczeństwa opartego na technologiach informatycznych. Nazwą tą posługiwał się również Yoneji Masuda w swojej pracy na temat przemian społecznych w powiązaniu z rozwojem sektora informacji i telekomunikacji.

Rozwój społeczeństwa informacyjnego w Japonii był ściśle związany z realizacją strategii rozwoju – planu Masudy, który polegał na wprowadzeniu takich zmian społeczno-ekonomicznych, aby w roku 2000 Japonia uzyskała miano społeczeństwa informacyjnego.

Społeczeństwo informacyjne w USA
Amerykańskie badania nad rozwojem społeczeństwa informacyjnego skupiały się wokół dwu nurtów: socjologicznego i ekonomicznego.

Podejście socjologiczne do społeczeństwa informacyjnego zapoczątkował Bell w pracy na temat społeczeństwa postindustrialnego, w którym zatrudnienie znajduje więcej osób w sektorze usług niż w sektorach rolniczym czy przemysłowym. W takim społeczeństwie głównym zasobem jest wiedza. Społeczeństwo postindustrialne, z dominującym sektorem usług, staje się społeczeństwem wiedzy. Idea społeczeństwa informacyjnego stała się wyzwaniem i inspiracją dla amerykańskich inicjatyw rządowych oraz działań biznesowych, których najważniejszym wyróżnikiem był e-biznes.

 

Definicja i cechy społeczeństwa informacyjnego

02 sty

Definicja społeczeństwa informacyjnego
Społeczeństwo informacyjne
(ang. information society stanowi społeczeństwo, w którym wszystkim osobom umożliwia się wolny dostęp do tworzenia, otrzymywania, udostępniania i wykorzystywania informacji oraz wiedzy, co przyczynia się do ich ekonomicznego, społecznego, politycznego i kulturowego rozwoju.

Wymiar oddziaływania społeczeństwa informacyjnego:
a) technologiczny:
- rozwój nowych technologii ICT,
- wysoki stopień wykorzystania nowoczesnych technologii i Internetu przez społeczeństwo,
b) społeczny:
- rozwój środków komunikacyjnych,
- dostęp do usług i produktów elektronicznych,
- tworzenie społeczności internetowych,
c) ekonomiczny:
- rozwój zawodowy dzięki nowym technologiom,
- wpływ na działalność gospodarczą społeczeństwa,
d) kulturowy:
- szeroki dostęp do dóbr kultury poprzez Internet,
- rozrywka elektroniczna,
- wirtualna rzeczywistość.

Cechy i uwarunkowania społeczeństwa informacyjnego
Cechy
charakterystyczne społeczeństwa informacyjnego:
- zaawansowane technologie teleinformatyczne, mające znaczący wpływ na codzienne życie większości społeczeństwa,
- wysoko rozwinięty sektor usług, przede wszystkim usług nowoczesnych,
- gospodarka oparta na wiedzy,
- wysoki poziom skolaryzacji społeczeństwa,
- wysoki poziom alfabetyzmu funkcjonalnego w społeczeństwie,
- postępujący proces decentralizacji,
- renesans społeczności lokalnej,
- urozmaicenie, różnorodność życia społecznego.

Zasady i funkcje społeczeństwa informacyjnego
Zasady
dotyczą sposobu zarządzania informacją w społeczeństwie, natomiast funkcje opisują sposoby oddziaływania informacji na społeczeństwo.

Zasady:
- wytwarzanie informacji,
- przechowywanie informacji,
- przetwarzanie informacji,
- przekazywanie informacji,
- pobieranie informacji,
- wykorzystanie informacji.

Funkcje:
- edukacyjna – upowszechnienie wiedzy z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej oraz umożliwienie podnoszenia kwalifikacji,
- komunikacyjna – umożliwienie komunikowania się wielu różnorodnych grup w obrębie społeczeństwa globalnego z wykorzystaniem nowoczesnych technologii komunikacyjnych,
- społeczna – wpływ na społeczeństwo poprzez aktywację osób czasowo lub stale wyłączonych z możliwości swobodnego funkcjonowania w społeczeństwie dzięki wykorzystaniu technologii teleinformatycznych,
- partycypacyjna – możliwość prowadzenia debat i głosowania w Internecie,
- organizatorska – tworzenie warunków konkurencyjności na rynku poprzez swobodny dostęp do zasobów Internetu, możliwość reklamy i obecności w Internecie,
- ochronna i kontrolna – stworzenie mechanizmów obrony obywateli i instytucji przed wirtualną przestępczością.

Termin „społeczeństwo informacyjne” odnosi się nie tylko do rozwoju technologicznego i dostępu do informacji. Wytycza również kierunki rozwoju społeczeństwa, stawia wymagania i warunki, które muszą być spełnione, aby społeczeństwo nazwać informacyjnym.

Społeczeństwo informacyjne – zagrożenia
Zagrożenia:
- technologiczne,
- prawne,
- ekonomiczne,
- społeczne.

Wykluczenie ze społeczeństwa informacyjnego to pozbawienie jednostek lub całych grup społecznych możliwości korzystania z owoców postępu technicznego i organizacyjnego, związanego z przejściem z ery przemysłowej do informacyjnej.

Luka cyfrowa lub podział cyfrowy (ang. digital divide) to różnica pomiędzy jednostkami, gospodarstwami domowymi, a także przedsiębiorstwami oraz obszarami geograficznymi na różnych płaszczyznach socjoekonomicznych w dostępie do technologii informacyjno-telekomunikacyjnych oraz w korzystaniu z Internetu.