RSS
 

Archiwum - Kwiecień, 2017

Przedstawicielstwo

30 kwi

Przedstawicielstwo polega na tym, że czynność prawna dokonana zostaje przez osobę zwaną przedstawicielem, w imieniu innej osoby, zwanej reprezentowanym, oraz że pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Przepisy kodeksu cywilnego regulują dwa rodzaje przedstawicielstwa:
- przedstawicielstwo ustawowe,
- pełnomocnictwo.
Różnią się one źródłem umocowania przedstawiciela.

Przedstawicielstwo ustawowe
cechuje się tym, że prawo przedstawiciela do dokonywania czynności prawnych w imieniu drugiej osoby wynika z przepisu ustawy. Celem przedstawicielstwa ustawowego jest z reguły umożliwienie dokonywania czynności prawnych osobom, które z powodu braku wymaganej prawem zdolności do czynności prawnych lub z innych powodów same działać nie mogą.

Pełnomocnictwo
jest rodzajem przedstawicielstwa, w którym prawo przedstawiciela do dokonywania czynności prawnych w cudzym imieniu opiera się na woli osoby reprezentowanej (mocodawcy).

Udzielić pełnomocnictwa może każda osoba fizyczna i prawna, mająca zdolność do czynności prawnych. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną. Pełnomocnikiem może być także osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Pełnomocnictwo nie wymaga szczególnej formy, z wyjątkiem pełnomocnictwa ogólnego, które musi być udzielone na piśmie. Pełnomocnictwo do dokonania czynności prawnej wymagającej określonej formy powinno być udzielone w takiej samej formie.

Zakres umocowania pełnomocnika określa treść udzielonego mu pełnomocnictwa. Zależnie od tego rozróżnia się trzy rodzaje pełnomocnictwa:
- ogólne,
- rodzajowe,
- szczególne.

Pełnomocnictwo ogólne jest upoważnieniem do dokonywania różnych czynności prawnych w imieniu mocodawcy.

Pełnomocnictwo rodzajowe jest upoważnieniem do wielokrotnego dokonywania czynności prawnych określonego rodzaju.

Pełnomocnictwo szczególne jest upoważnieniem do dokonania w imieniu mocodawcy konkretnej czynności.

Pełnomocnictwo wygasa z upływem terminu, na jaki zostało udzielone. Może być ono w każdej chwili odwołane. Pełnomocnictwo wygasa także w razie śmierci pełnomocnika lub mocodawcy.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Wykładnia oświadczenia woli

29 kwi

Wykładnia czynności prawnych wyjaśnia i ustala właściwe znaczenie przepisów prawnych.

Wykładnia oświadczenia woli opiera się na odmiennych zasadach niż wykładnia przepisów prawnych.

Przy interpretowaniu oświadczeń woli nie wysuwa się na pierwszy plan wykładnia słowna, badanie użytych w umowie zwrotów i sformułowań – co jest charakterystyczne dla wykładni przepisów i przy ustalaniu ich właściwego znaczenia decyduje – lecz zbadanie, co strony chciały w umowie postanowić i jaki był cel, któremu czynność prawna miała służyć.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Forma czynności prawnych

28 kwi

Forma czynności prawnych jest w zasadzie dowolna – zasada swobody formy.

Obowiązek nadania czynności prawnej określonej formy istnieje tylko wówczas, gdy wynika to:
- z ustawy,
- z zawartej uprzednio umowy.

Odróżniamy formę zwykłą i formy szczególne. Jeżeli ze wspomnianych źródeł nie wynika obowiązek zachowania formy szczególnej, czynność prawna może mieć zwykłą formę.

Formą zwykłą jest przede wszystkim forma ustna, kiedy to oświadczenie woli formułowane jest wyraźnie w wypowiadanych słowach. Poza tym należą tu różne rodzaje zachować, które – w wymiarze uniwersalnym, albo tylko lokalnym – także wyrażają wolę. Mówimy wtedy o czynnościach dokonywanych w formie dorozumianej, per facta concludentia.

Do form szczególnych należą:
- zwykła forma pisemna,
- forma pisemna z datą pewną,
- forma pisemna z podpisem urzędowo poświadczonym,
- forma aktu notarialnego,
- inne.

Forma pisemna (zwykła) może być zastrzeżona pod rygorem nieważności czynności prawnej (ad solemnitatem) lub bez tego rygoru (ad probationem).

Forma pisemna bez rygoru nieważności występuje we wszystkich tych przypadkach, w których przepisy wymagają formy pisemnej, ale poprzestają na sformułowaniu samego wymagania, bez zaopatrywania go w rygory.

Forma pisemna jest zachowana, gdy zostanie złożony własnoręczny podpis na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

Forma pisemna z datą urzędowo poświadczoną, czyli tzw. datą pewną, polega na autorytatywnym poświadczeniu na dokumencie, że istniał on w chwili poświadczenia daty. Poświadczenie daty należy w zasadzie do notariusza, może być dokonane także przez organ państwowy lub organ gminy.

Forma pisemna z podpisem urzędowo poświadczonym polega na stwierdzeniu autentyczności podpisu. Należy to w zasadzie do notariusza.

Forma aktu notarialnego polega na sporządzeniu czynności prawnej przez notariusza według udzielonych mu wskazówek i podpisaniu jej przez strony.

Inne formy szczególne związane są zwłaszcza z rozwojem techniki.

Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej samej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały dla jej zawarcia.

Wypowiedzenie umowy zawartej na piśmie, odstąpienie od takiej umowy lub jej rozwiązanie za zgodą stron wymaga formy pisemnej. Także wypowiedzenie lub odstąpienie od umowy zawartej w innej formie szczególnej wymaga stwierdzenia pismem. Natomiast rozwiązanie takiej umowy za zgodą stron wymaga zachowania formy przewidzianej dla jej zawarcia.

Brak formy szczególnej innej niż zwykła forma pisemna powoduje nieważność czynności prawnej. Nie dotyczy to przypadków, w których forma szczególna byłą zastrzeżona jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (ad eventum).

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Zawarcie umowy

27 kwi

Tryby zawierania umów:
- w drodze złożenia i przyjęcia oferty
- w drodze aukcji lub przetargu,
- w drodze negocjacji.

Oferta jest to oświadczenie woli osoby fizycznej lub prawnej (oferenta) skierowane do innej osoby fizycznej lub prawnej (oblata), które wyraża wolę zawarcia umowy i określa jej istotne postanowienia.

Oferent jest związany złożoną przez siebie ofertą. Adresat oferty przyjmując ją powoduje zawarcie umowy bez dalszego udziału oferenta. Raz uczyniona oferta prowadzi automatycznie do zawarcia umowy, jeśli zostanie przyjęta w oznaczonym terminie.

Gdy oferta zawiera wyraźne określenie terminu, w ciągu którego oferent oczekuje odpowiedzi, jest on nią związany aż do upływu oznaczonego przez siebie terminu. Nadejście oświadczenia o przyjęciu oferty po tym terminie nie powoduje zawarcia umowy.

Jeżeli oferta nie zawierała określonego terminu, to:
- oferta została złożony w obecności drugiej strony albo za pomocą telefonu lub innego środka bezpośredniego porozumienia się na odległość. Oferta taka przestaje wiązać, jeżeli nie zostanie przyjęta niezwłocznie,
- oferta została złożona w inny sposób. Oferta taka przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź, wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi uważa umowę za niezawartą.

Przyjęcie oferty powoduje zawarcie umowy, jeżeli oferta zostanie zaakceptowana w całości i bez zastrzeżeń. Oświadczenie adresata o poprawkach w umowie nie jest w rzeczywistości przyjęciem oferty i nie powoduje zawarcia umowy. Oświadczenie takie stanowi nową ofertę (kontrofertę).

Przyjęcie oferty może nastąpić także w sposób dorozumiany, przez przystąpienie adresata do wykonania umowy, jeżeli według przyjętego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty wyraźne jej przyjęcie nie jest potrzebne.

Jeżeli strony nie postanowiły inaczej, umowę uważa się za zawartą w miejscu i w chwili otrzymania przez oferenta oświadczenia o przyjęciu oferty.

Aukcja i przetarg w ujęciu kodeksu cywilnego stanowią szczególny tryb zawierania umów, na który składa się:
- ogłoszenie aukcji (przetargu),
- zgłaszanie ofert,
- przyjęcie wybranej oferty.

Ogłoszenie aukcji powinno zawierać co najmniej elementy wymienione w kodeksie (czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji lub przetargu albo informację o sposobie dostępu do tych warunków). Ogłoszenie aukcji lub przetargu i ich warunki mogą być następnie zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy tak zastrzeżono w ich treści. Wiążą one organizatora i uczestników.

Aukcja ma formę ustną lub inną umożliwiającą bezpośredni kontakt i polega na tym, że ogłaszający aukcję oczekuje coraz korzystniejszych ofert, składanych sukcesywnie przez uczestników w postępowaniu licytantów. Do zawarcia umowy – z uczestnikiem, który zgłosił najkorzystniejszą propozycję – dochodzi w chwili wyboru jego oferty, stwierdzonego tzw. przybiciem.

Przetarg polega na tym, że ogłaszający przetarg w odpowiedzi na swoje ogłoszenie oczekuje pisemnych ofert. Oferty można składać w terminie wskazanym w ogłoszeniu. Postępowanie przetargowe może też zostać zamknięte bez wyboru oferty, jeśli żadna z nich nie spełnia oczekiwań ogłaszającego przetarg. Ogłaszający przetarg ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić uczestników przetargu o wyniku przetargu lub zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

Negocjacje są w praktyce stosowane przy umowach skomplikowanych. W takich przypadkach strony na ogół w toku negocjacji uzgadniają kolejno postanowienia przyszłej umowy. Do zawarcia umowy dochodzi, gdy strony dojdą do porozumienia we wszystkich sprawach, które były przedmiotem rokowań.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Wady oświadczenia woli

26 kwi

Na oświadczenie woli składa się sam akt woli oraz jego uzewnętrznienie.

Wadliwość woli prowadzi do nieważności czynności prawnej, bądź też na umożliwieniu osobie, która złożyła wadliwe oświadczenie, wycofania się ze skutków czynności prawnej.

Wady oświadczenia woli:
- brak świadomości lub swobody,
- pozorność,
- błąd,
- groźba.

Brak świadomości lub swobody - osoba składająca oświadczenie woli znajduje się w stanie psychicznym odbiegającym od normalnego, co uniemożliwia podjęcie decyzji i złożenie oświadczenia w sposób świadomy lub swobodny. Brak świadomości lub swobody w chwili składania oświadczenia woli powoduje jego nieważność.

Pozorność – złożenie oświadczenia za zgodą drugiej strony dla pozoru. Oświadczenie woli złożone dla pozoru jest nieważne i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Natomiast czynność prawna właściwa ukryta pod pozorną czynnością prawną jest ważna, jeśli spełnione są wszystkie przesłanki je ważności.

Błąd – mylne wyobrażenie u osoby składającej oświadczenie o rzeczywistym stanie albo mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z błędem sensu stricto, w drugim zaś zachodzi pomyłka.

Błąd nie powoduje nieważności czynności prawnej, lecz daje osobie składającej oświadczenie woli prawo wycofania się z jego skutków. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie i przemilczała to, albo gdy mogła z łatwością błąd zauważyć.

Błąd jest wadą oświadczenia woli tylko wtedy, gdy dotyczy treści czynności prawnej. Błąd musi być istotny, to znaczy tak poważny, że uzasadnia przypuszczenie, iż gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści. Błąd powinien być obiektywnie i subiektywnie istotny.

Błąd wywołany podstępem przez drugą osobę – uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli może w takim przypadku nastąpić także wtedy, gdy nie był istotny, albo gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. Podstęp osoby trzeciej jest równoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o nim wiedziała i nie zawiadomiła partnera.

W zasadnie nie pociągają za sobą żadnych skutków błędy co do pobudki, czyli tzw. błędy motywacyjne.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu musi nastąpić na piśmie w ciągu roku od wykrycia błędu.

Groźba - przymus psychiczny zastosowany w celu wymuszenia oświadczenia woli. Groźba musi być bezprawna (sprawca grozi użyciem bezprawnego środka oraz środka dozwolonego, którym nie wolno posługiwać się dla wymuszeni oświadczenia woli).

Groźba musi być poważna – składający oświadczenie woli może się obawiać, iż jemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Groźba uprawnia osobę, która złożyła oświadczenie woli, do wycofania się z jego skutków. Powinno to nastąpić na piśmie w ciągu roku od dnia, w którym stan obawy ustał. Testament sporządzony pod wpływem groźby jest zawsze nieważny, nawet jeśli groźba nie była bezprawna i nie wywołała stanu uzasadnionej obawy.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Przesłanki ważności czynności prawnej

25 kwi

Przesłanki ważności czynności prawnej:
- osoba dokonująca czynności prawnej musi posiadać zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych,
- czynność prawa nie może być sprzeczna z ustawą i zasadami współżycia społecznego,
- dokonanie czynności prawnej w przewidzianej formie, jeżeli przepisy wymagają określonej formy pod rygorem nieważności.
- czynność prawna powinna być wolna od wad.

W razie braku którejś z wymienionych przesłanek czynność prawna jest wadliwa. Sankcję za niezachowanie przesłanek ważności czynności prawnej polegają na tym, że czynność taka w całości lub w części nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych. Może ona być ex lege nieważna, może też być unieważniona.

Nieważność bezwzględna. Może się na nią powołać każdy, a nie tylko osoba, która uczestniczyła jako strona w dokonaniu tej czynności. Sąd musi ją uwzględnić z urzędu, niezależnie od tego, czy którakolwiek ze stron powoła się na nieważność czynności prawnej.

Nieważność względna oznacza przysługującą oznaczonej stronie możność uchylenia się od skutków dokonanej czynności prawnej.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Czynności prawne

24 kwi

Czynność prawna to taka czynność osoby fizycznej lub prawnej, która zmierza do ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku cywilno-prawnego przez złożenie odpowiedniego oświadczenia woli.

Nieodzownym elementem każdej czynność prawnej jest co najmniej jedno oświadczenie woli. Oprócz oświadczenia woli na czynność prawną składają się w wielu przypadkach także faktyczne działania stron.

Oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego jest tylko taki przejaw woli, który wyraża w sposób dostateczny zamiar wywołania skutku prawnego w postaci ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku prawnego. Oświadczenie woli nie musi być kierowane do innych osób ani nawet tym osobom znane.

Treść
czynności prawnej i tworzonego przez nią stosunku cywilnoprawnego kształtują następujące czynności:
- oświadczenie woli,
- przepisy odnoszące się do danego rodzaju czynności prawnych,
- zasady współżycia społecznego,
- ustalone zwyczaje.

Oświadczenie woli kierowane do drugiej osoby uważa się za złożone w momencie, gdy dojdzie do tej osoby w taki sposób, by mogła się zapoznać z jego treścią.

Czynności prawne dzielą się na jednostronne i dwustronne. Kryterium podziału stanowi tu liczba stron, których oświadczenia woli są niezbędne dla skutecznego dokonania czynności prawnej.

Czynności prawne dzielą się także na rozporządzające i zobowiązujące. Czynność prawna rozporządzająca powoduje przeniesienie jakiegoś prawa majątkowego na inną osobę, jego zniesienie albo obciążenie. Czynność prawna zobowiązująca zawiera tylko zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości.

Podział czynności prawnych na odpłatne i nieodpłatne. Czynność jest odpłatna, gdy strona, która sama dokonała przysporzenia majątkowego, otrzymuje lub ma otrzymywać w zamian korzyść majątkową w charakterze ekwiwalentu. Czynność jest nieodpłatna, gdy strona takiego ekwiwalentu nie otrzymuje.

Podział czynności prawnych na konsensualne i realne. Gdy czynność prawna wymaga jedynie złożenia oświadczenia woli, zaliczamy ją do czynności konsensualnych. Jeżeli natomiast obok świadczenia woli konieczne jest także wydanie rzeczy, czynność prawna ma charakter realny.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Osoby prawne

23 kwi

Pojęcie osoby prawnej
Osobą prawną jest wyodrębniona jednostka organizacyjna, która zgodnie z obowiązującymi przepisami może występować jako samodzielny podmiot prawa cywilnego. Jest ona tworem sztucznym, powoływanym przez człowieka.

Na istotę osoby prawnej składają się:
- element ludzki,
- element majątkowy, osoba prawna ma własny majątek, wyodrębniony z majątku członków lub powstały na innej drodze, zespolony w pewną całość osoba prawna odpowiada za swoje zobowiązania własnym majątkiem, a nie majątkiem swoich członków,
- element organizacyjny, wyrażający się w istnieniu określonej struktury,
- cel, określony w przepisach regulujących działalność osoby prawnej albo w statucie.

Ze względu na sposób tworzenia odróżniamy osoby prawne typu instytucjonalnego i osoby prawne typu zrzeszeniowego. Do pierwszej grupy należą osoby prawne tworzone przez państwo w drodze władczego aktu. Do drugiej grupy zaliczamy osoby prawne powstające na drodze porozumień członków założycieli.

Ze względu na cel osoby prawne dzielą się na takie, które dążą do celów gospodarczych i na takie, które dążą do celów niegospodarczych (idealnych).

Jednostka organizacyjna staje się osobą prawną w chwili wpisania do właściwego rejestru.

Rodzaje osób prawnych według kodeksu cywilnego

Osobami prawnymi w rozumieniu kodeksu cywilnego są:
- Skarb Państwa,
- jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Do osób prawnych należy zaliczyć:
- Skarb Państwa,
- spółki kapitałowe,
- przedsiębiorstwa państwowe,
- banki,
- państwowe jednostki organizacyjne,
- spółdzielnie,
- fundacje,
- stowarzyszenia,
- inne jednostki organizacyjne o zróżnicowanym charakterze.

Państwowe jednostki organizacyjne są to instytucje i zakłady państwowe powołane w większości do prowadzenia działalności publicznej o charakterze niegospodarczym.

Spółkami kapitałowymi są spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, pozostałe spółki są pozbawione osobowości prawnej.

Inne jednostki organizacyjne z natury rzeczy stanowią zbiór różnych organizacji.

Skarb Państwa

Pojęciem Skarbu Państwa posługujemy się, gdy państwo występuje jako partner w stosunkach majątkowych z innymi, równoprawnymi partnerami.

Skarb Państwa jest właścicielem tej części majątku państwowego, która nie należy do innych państwowych osób prawnych. Takie jednostki organizacyjne jak urzędy, szkoły, jednostki wojskowe nie są odrębnymi osobami prawnymi, lecz elementami specjalnego podmiotu prawa cywilnego – Skarbu Państwa. Zaciągnięte przez nie zobowiązania są zobowiązaniami Skarbu Państwa.

Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych osób prawnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przedsiębiorstwa i inne państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób prawnych

Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych występują u osoby prawnej łącznie, aczkolwiek nie przestają być odrębnymi instytucjami prawnymi.

Zakres zdolności prawnej jest u osób prawnych węższy niż u osób fizycznych.

Jako twory sztuczne, z natury rzeczy nie mogą mieć tych wszystkich praw i obowiązków, które są związane z przyrodzonymi właściwościami człowieka.

Ograniczenie zdolności prawnej osoby prawnej może być spowodowane przez ustawę. Warunkiem takiego ograniczenia jest istnienie wyraźnego przepisu stwierdzającego, że zakres zdolności prawnej danej osoby prawnej nie obejmuje określonych praw i obowiązków, a dotyczące ich czynności prawne są nieważne.

Organy osób prawnych

Osoba prawna dokonuje czynności prawnych za pomocą swych organów.

Organ to osoba fizyczna lub kilka osób, które zgodnie z przepisami określającymi ustrój danej osoby prawnej, tworzą, urzeczywistniają i wyjawiają jej wolę.

Przy składaniu oświadczeń woli przez organ osoby prawnej przepisy lub statuty często przewidują wymóg reprezentacji łącznej, polegającej na tym, że do skuteczności czynności prawnej konieczne jest współdziałanie kilku osób.

Wszelkie szkody wyrządzone przez organ przy dokonywaniu czynności w imieniu danej osoby prawnej obciążają osobę prawną.

Organ wchodzi w skład samej osoby prawne, jest jej elementem i działa na postawie uprawnień wynikających z jej ustroju. Pełnomocnik jest samodzielnym podmiotem prawa, a czynności prawnych, w imieniu i na rzecz osoby prawnej, dokonuje w oparciu o umocowanie wynikające z udzielonego mu pełnomocnictwa.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Osoby fizyczne

22 kwi

Uwagi ogólne
Podmioty prawa cywilnego:
- osoby fizyczne,
- osoby prawne,
- niektóre pozostałe jednostki organizacyjne (m.in. spółki osobowe).

Pojęcie osoby fizycznej
Osobą fizyczną jest człowiek. Osoba fizyczna rozpoczyna swój byt prawny w chwili urodzenia, a kończy w chwili śmierci. Osoba fizyczna jest pojęciem jednolitym z prawnego punktu widzenia.

Posługiwanie się pojęciem osoby fizycznej ma to znaczenie, że wskazuje na człowieka jako podmiot prawa cywilnego, a nie prawa administracyjnego, finansowego lub innej gałęzi, którym to pojęcie jest obce.

Zdolność prawna osoby fizycznej
Zdolność prawa
to zdolność do występowania w charakterze podmiotu (strony) w stosunkach cywilnoprawnych.

Każdy człowiek od chwili urodzenia aż do śmierci ma zdolność prawną. Do chwili uzyskania pełnoletności dziecko jest reprezentowane w obrocie cywilnoprawnym przez swoich rodziców, ale to właśnie dziecko jest podmiotem stosunku cywilnoprawnego.

Posiadanie zdolności prawnej nie jest uzależnione od posiadania określonych cech fizycznych, psychicznych lub prawnych. Jednakże zakres tej zdolności jest zróżnicowany.

Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej
Zdolność do czynności prawnych
to zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań za pomocą czynności prawnych.

Zdolność do czynności prawnych daje prawo do aktywności, stwarza możność samodzielnego dysponowania swymi uprawnieniami, zaciągania zobowiązań, itp.

Osoba fizyczna:
- ma pełną zdolność do czynności prawnych,
- ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych,
- nie ma zdolności do czynności prawnych.

Pełną zdolność
do czynności prawnych osiąga człowiek z chwilą ukończenia 18 lat. Wcześniej może uzyskać pełnoletność (pełną zdolność do czynności prawnych) dziewczyna, która na podstawie zezwolenia sądu wyjdzie za mąż.

Człowiek dysponujący pełną zdolnością do czynności prawnych może w granicach przewidzianych prawem cywilnym dokonywać wszelkich czynności i wywoływać na tej drodze zamierzone skutki prawne.

Ograniczoną zdolność
do czynności prawnych mają osoby, które ukończyły 13 lat oraz osoby częściowo ubezwłasnowolnione.
Czynność prawna osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych wymaga do swej ważności zgody przedstawiciela ustawowego tej osoby, jeśli rozporządza ona swym prawem lub zaciąga zobowiązanie, w przeciwnym razie zgoda taka nie jest potrzebna.

Bez zgody przedstawiciela ustawowego osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, rozporządzać swoim zarobkiem, rozporządzać przedmiotami majątkowymi oddanymi jej przez przedstawiciela ustawowego do swobodnego użytku.

Nie mają w ogóle zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły jeszcze 13 lat oraz osoby całkowicie ubezwłasnowolnione. Nie mogą one w sposób ważny i prawnie skuteczny zawierać żadnych umów ani dokonywać jednostronnych czynności prawnych, robią to za nich przedstawiciele ustawowi. Czynność prawna osoby, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

Wyjątek: gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważną z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Ubezwłasnowolnienie

Osoba fizyczna może być całkowicie lub częściowo pozbawiona zdolności do czynności prawnych na mocy orzeczenia sądu.

Sąd może zastosować całkowite ubezwłasnowolnienie, jeżeli człowiek wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Częściowe ubezwłasnowolnienie sąd może orzec, gdy przyczyny te występują z mniejszym nasileniem. Z natury rzeczy częściowe ubezwłasnowolnienie może być orzeczone tylko w stosunku do osoby pełnoletniej.

Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie sąd ustanawia opiekuna, a dla częściowo kuratora. Opiekun i kurator są w zakresie ustalonym przepisami prawa cywilnego przedstawicielami ustawowymi osoby ubezwłasnowolnionej.

Uznanie za zmarłego

Uznać za zmarłego można jedyne osobę zaginioną, tzn. taką osobę, o której nie wiadomo, czy żyje. Wydanie przez sąd orzeczenia uznającego osobę fizyczną za zmarłą stwarza stan prawny, odmienny od dotychczasowego, podobny do tego, jaki pociąga za sobą śmierć człowieka.

Podstawowa zasada stanowi, że zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył, jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat 70, wystarczy upływ 5 lat. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby 23 lata.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna

 

Prawo podmiotowe

21 kwi

Prawem podmiotowym jest przyznana i zabezpieczona przez normy prawa cywilnego oraz wynikająca ze stosunku prawnego możność postępowania w określony sposób.

Prawo podmiotowe zakreśla granice sfery możności działania uprawnionego.

Źródłem prawa podmiotowego są normy prawne, które ustanawiają sferę możności postępowania i zakreślają jej granice.

Prawa podmiotowe występują tylko w ramach stosunku prawnego. Prawu podmiotowemu odpowiada ciążący na innej osobie obowiązek.

Prawo podmiotowe czerpie z norm prawnych środki ochrony. Przepisy pozwalają w razie potrzeby wyegzekwować przysługujące uprawnienia przy pomocy państwowego aparatu przymusu.

Prawo podmiotowe obejmuje jedno lub więcej uprawnień, związanych ze sobą funkcjonalnie i stanowiących element danego typu stosunku prawnego.

Prawo podmiotowe jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do uprawnienia. W stosunku cywilnoprawnym występuje z reguły kilka uprawnień, mają one znaczenie równorzędne lub nierównorzędne, powstają jednocześnie lub niejednocześnie, a ich losy w czasie trwania stosunku prawnego mogą być różne.

Uprawnienie skonkretyzowane, skierowane do oznaczonej osoby jest roszczeniem.

Podział praw podmiotowych na:
- prawa podmiotowe bezwzględne,
- prawa podmiotowe względne.

Prawami podmiotowymi bezwzględnymi są prawa podmiotowe skuteczne przeciwko każdej osobie. Korelatem tych praw są obowiązki obciążające wszystkich, a nie oznaczony podmiot prawa. Treścią obowiązków jest nienaruszenie prawa podmiotowego. Wypełnienie obowiązku stanowiącego korelat prawa podmiotowego bezwzględnego polega na biernym zachowaniu się.

Prawo podmiotowe przysługujące tylko względem oznaczonej osoby jest prawem podmiotowym względnym. Do praw względnych należą wierzytelności. Korelatem praw podmiotowych względnych jest obowiązek określonego zachowania się, które polega bądź na działaniu, bądź na zaniechaniu działania.

Prawo podmiotowe dzielą się także na:
- majątkowe i niemajątkowe,
- przenoszalne i nieprzenoszalne.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii 1. Część ogólna