RSS
 

Archiwum - Sierpień, 2016

Cykl życia organizacji wirtualnej

31 sie

W cyklu życia organizacji wirtualnej można wyróżnić siedem etapów:
- Etap 1. Rozpoznanie rynku – uczestnicy sieci na bieżąco prowadzą rozpoznanie klientów i konkurentów w poszukiwaniu okazji rynkowych,
- Etap 2. Wybór zadania do realizacji – pojawiające się na rynku zlecenia są oceniane według przyjętych w organizacji kryteriów wyboru,
- Etap 3. Poszukiwanie partnerów – w pierwszej kolejności poszukiwania obejmują dotychczasową sieć powiązań. Jeżeli skutek jest negatywny, podejmowana jest decyzja o wycofaniu się z przedsięwzięcia lub o próbie poszerzenia istniejącej sieci,
- Etap 4. Negocjacje i podpisywanie kontraktów – przez złożeniem oferty klientowi na wykonanie danego zadania uczestnicy organizacji wirtualnej wspólnie definiują swoje zadania w ramach projektu, wysokość wynagrodzenia oraz zasady współpracy. Na tym etapie wybierany jest podmiot, który staje się integratorem – koordynatorem wszystkich uczestników wchodzących w skład organizacji wirtualnej,
- Etap 5. Realizacja zadań – prace dzielone są pomiędzy partnerów ze względu na kluczowe kompetencje każdej ze stron. Integrator deleguje osobę kierującą wirtualnym zespołem. Najczęściej integrator odpowiedzialny jest za relacje z klientem oraz koordynuje prace wewnątrz organizacji wirtualnej,
- Etap 6. Rozliczenie prac – rozliczenie finansowe prac odbywa się po spływie należności od klienta – jednorazowo na koniec kontraktu lub w transzach,
- Etap 7. Rozwiązanie lub rekonfiguracja organizacji wirtualnej.

Przedsięwzięcie kończy się sukcesem, jeżeli udaje się doprowadzić do partnerskiej współpracy typu win-win – tzn. każdy z uczestników organizacji wirtualnej osiąga coś, czego nie mógłby uzyskać działając samodzielnie.

 
 

Definicja i cechy organizacji wirtualnych

30 sie

Czynniki popularyzacji organizacji wirtualnych: szybkie tempo zmian preferencji konsumenckich, zwiększające się tempo innowacji, orientacja na projekty i rozwój technologii teleinformatycznych.

Organizację wirtualną stanowią pracownicy z różnych organizacji, którzy wspólnie realizują postawiony cel, tworząc razem całość organizacyjną.

Organizacja wirtualna jest tworzona na zasadzie dobrowolności i wzajemnego zaufania przez organizacje, które wstępują w różne związki w celu osiągnięcia korzyści większych niż wówczas, gdyby działały w sposób tradycyjny. Możliwość wchodzenia w takie związki i tworzenie sieci powiązań zapewniają globalne sieci informacyjne i duże bazy danych.

Cechy organizacji wirtualnej:
- przekraczanie granic organizacyjnych,
- rozproszenie geograficzne,
- zmieniający się uczestnicy,
- równorzędność uczestników,
- zaufanie pomiędzy partnerami,
- komplementarne kluczowe kompetencje uczestników organizacji,
- brak wspólnego centrum administracyjnego,
- brak wyraźnej i stałej hierarchii,
- niski stopień formalizacji,
- użycie nowoczesnych środków komunikacji.

Tożsamość organizacji staje się rozmyta: role w świecie organizacji wirtualnych nie są tak jednoznaczne, jak w tradycyjnym modelu, który jasno określa, kto jest konkurentem, kto dostawcą, a kto klientem.

 
 

Nowoczesne podejście do kreowania organizacji

29 sie

Następują radykalne zmiany cywilizacyjne, w wyniku których era przemysłowa jest wypierana przez erę wiedzy. Wiele branż zanika, w ich miejsce pojawiają się zupełnie nowe. Zmienia się również sposób i tempo konkurowania, a ekonomiści określają środowisko, w którym funkcjonują firmy, jako „burzliwe pole”. Niektórzy twierdzą, że jedyne, co dzisiaj jest paradoksalnie stałe, to zmiany.

Do najistotniejszych trendów występujących w otoczeniu i mających wpływ na organizację należą obecnie:
- globalizacja – granice między państwami tracą znaczenie, polskie firmy muszą konkurować z przedsiębiorstwami z całego świata,
- wzrost wymagań klientów – klienci dysponują coraz większą wiedzą na temat produktów i wykorzystują ją, stawiają twarde wymagania firmom, coraz częściej klientów nie zadowalają rozwiązania standardowe, żądają produktów dopasowanych do ich specyficznych potrzeb,
- strategiczne znaczenie wiedzy – wiedza, detronizując kapitał finansowy, staje się krytycznym zasobem, na którym organizacje budują swoją przewagę konkurencyjną, o wycenie firm giełdowych w coraz większym stopniu decyduje stworzony kapitał intelektualny,
- rozwój technologii teleinformatycznych – nowe narzędzia umożliwiają pracę niezależnie od miejsca, ułatwiają przekraczanie granic we współpracy między organizacjami, wiele rozwiązań informatycznych pozwala na skrócenie czasu wytworzenia i dostarczenia produktu na rynek.

Zmiany wymuszają stosowanie rozwiązań dużo bardziej elastycznych, w niektórych przypadkach dostosowanych każdorazowo do potrzeb danego klienta. Zwiększenie elastyczności wymaga wielu zmian w organizacjach, począwszy od czynników twardych a skończywszy na czynnikach miękkich. Wprowadzane są rozwiązania wirtualne polegające na tworzeniu nowej organizacji dopasowanej do potrzeb jednego zlecenia, projektu. Po zakończeniu projektu organizacja jest rozwiązywana.

Strategiczna rola wiedzy w budowie konkurencyjności firm powoduje, że wdrażane są rozwiązania z zakresu zarządzania wiedzą. Firmy starają się nie tylko pozyskiwać nową wiedzę lecz także ją dystrybuować w organizacji i skłaniać pracowników do dzielenia się nią.

Implementacja nowoczesnych rozwiązań organizacyjnych – organizacji wirtualnych, organizacji uczących się, telepracy – generuje wiele problemów zarządczych. Nowoczesne organizacje wymagają specyficznego stylu zarządzania, zawierającego: wyraźne artykułowanie wizji przyszłości, dawanie pracownikom prawa do błędu, do partycypacji w zarządzaniu. Podstawowe cechy kultury organizacji przyszłości to indywidualne dążenie do rozwoju, otwarta komunikacja i chęć dzielenia się wiedzą.

Opisane rozwiązania dotyczą przede wszystkim organizacji biznesowych, jednak także instytucje publiczne, w coraz większym stopniu muszą się zmieniać. W ostatnim okresie zyskuje na znaczeniu koncepcje tzw. zarządzania publicznego, w której postuluje się wykorzystanie w jednostkach publicznych wielu narzędzi stosowanych dotychczas tylko w firmach.

KIERUNKI EWOLUCJI ORGANIZACJI
Kierunki ewolucji organizacji

 

System informacyjny w organizacjach

28 sie

We współczesnej nauce o zarządzaniu bardzo istotną rolę odgrywa podejście systemowe. Zgodnie z nim organizacje, tj. przedsiębiorstwa, instytucje publiczne, organizacje pozarządowe, są traktowane jako system.

Cechy charakterystyczne systemów w aspekcie zastosowań gospodarczych:
- są tworami celowymi,
- mogą realizować cel/cele w jedne sposób lub na wiele sposobów,
- nie mają części izolowanych w stosunku do innych części,
- części i ich powiązania tworzą strukturę systemu,
- powiązania między częściami a całością polegają na tym, że każda część ma się przyczynić do powodzenia całości.

System składa się z obiektów i/lub podsystemów, których struktura może być wielopoziomowa.

Zadaniem systemu informacyjnego jest zaspokojenie potrzeb informacyjnych organizacji, tak aby możliwe było podejmowanie trafnych decyzji. Im większa organizacja, tym wyzwanie ambitniejsze. System wspiera komunikację poziomą pomiędzy różnymi komórkami organizacyjnymi oraz komunikację pionową pomiędzy przełożonymi a podwładnymi. Naturalnie system informacyjny ułatwia również komunikację z otoczeniem. Obrazowo system informacyjny porównywany jest do układu nerwowego organizacji, który łączy w jedną całość elementy systemu zarządzania.

System powinien generować informacje, które spełniają określone wymagania: są aktualne, dokładne, pełne, wiarygodne, użyteczne, łatwo i szybko dostępne. Systemy informacyjne charakteryzują różne parametry: ilość przetwarzanych i zachowanych danych, liczba użytkowników, koszty utrzymania systemu.

Elementy systemu informacyjnego występują jako:
- nadawcy i odbiorcy informacji – stanowiska i komórki organizacyjne,
- zbiory informacji,
- kanały informacyjne – trasy przepływu informacji,
- metody i techniki przetwarzania informacji.

System informacyjny obejmuje również sposoby komunikowania niewykorzystujące narzędzi informatycznych. W organizacjach wyraźna jest jednak tendencja do coraz szerszego wykorzystywania narzędzi informatycznych wspomagających przetwarzanie i obieg informacji. System informacyjny funkcjonuje z wykorzystaniem infrastruktury teleinformatycznej, stając się system informatycznym.

 

Klasy systemów informatycznych

27 sie

W klasycznym ujęciu nauk o zarządzaniu w każdej firmie wyodrębnia się trzy poziomy zarządzania:
- operacyjny – krótkookresowy, często związany z bezpośrednim funkcjonowaniem firmy,
- taktyczny – średniookresowy, związany z zarządzaniem działami organizacji,
- strategiczny – długookresowy, związany z zarządzaniem organizacją.

Każdy z tych szczebli wymaga innych informacji, różniących się stopniem szczegółowości, miejsce powstania i czasem dostarczenia. Wsparcie techniczne ewoluowało od wsparcia działań operacyjnych i taktycznych do wsparcia działań strategicznych. Dla uproszczenia rozważań można wyodrębnić:
- poziom operacyjny, obejmujący stosunkowo proste działania bieżące i decyzje o niewielkim zaangażowaniu zasobów,
- poziom zarządczy, obejmujący decydentów szczebla taktycznego i strategicznego oraz decyzje o średnim lub wielkim zaangażowaniu zasobów.

Kryterium to pozwoliło na wyodrębnienie następujących klas systemów informatycznych:
- systemy transakcyjne, ST (ang. Transactions Systems, TS) – służące do ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych, dane zgromadzone w systemach ewidencyjnych są danymi wejściowymi dla systemów wyższych klas, według szacunków systemy te stanowią wciąż znaczną część wszystkich systemów eksploatowanych w organizacjach,
- systemy automatyzacji biura, SAB (ang. Office Automation Systems, OAS) – czyli systemy pomocnicze dla wszystkich szczebli w strukturze organizacyjnej, ułatwiające tworzenie i wymianę szeroko rozumianej korespondencji biurowej,
- systemy informowania kierownictwa, SIK (ang. Management Information Systems, MIS) – wspomagające funkcje planowania i kontroli dla średniego (taktycznego) poziomu kierownictwa przez tworzenie sumarycznych raportów,
- systemy wspomagania decyzji, SWD (ang. Decision Suport Systems, DSS) – interaktywne systemy wspierające podejmowanie złożonych decyzji przez menedżerów szczebla taktycznego i strategicznego.
- systemy eksportowe, SE (ang. Expert Systems, ES) – zawierające wyspecjalizowaną wiedzę ekspertów pozwalającą generować racjonalne rady i decyzje na podstawie tzw. reguł produkcji, opierają się one na logicznym rachunku zdań zbudowanych na operatorach logicznych, wyrażonych głównie implikacjami (Jeśli warunek (zestaw warunków)to(zestaw działań/decyzji).

W ostatnim okresie informatyzacja organizacji gospodarczych i administracyjnych została zdominowana przez zintegrowane systemy informatyczne klasy ERP oraz powiązane z nimi systemy SCM, CRM, WFM, BI i biznesu elektronicznego, łączące cechy wymienionych klas. Producenci oprogramowania tych systemów dokonują ich stałej aktualizacji, integrując nowe moduły.

 

System informacyjny i informatyczny

26 sie

System informacyjny to zestaw współdziałających składników w celu gromadzenia, przetwarzania, przechowywania i udostępniania informacji, aby wspomagać podejmowanie decyzji, koordynowanie, sterowanie, analizowanie i wizualizację informacji w organizacji.

Można zatem stwierdzić, że system informacyjny dowolnej organizacji to zbiór elementów dających się przedstawić za pomocą iloczynu kartezjańskiego:

SI = X{U, P, D},

gdzie:
SI – system informacyjny danej organizacji,
U – użytkownicy systemu,
P – procesy informacyjne,
D – dane, baza danych.

System informatyczny to taki system informacyjny, który wspomaga funkcjonowanie firm i instytucji w wykorzystaniem infrastruktury teleinformatycznej.

W nawiązaniu do tej definicji, kartezjański zapis systemu informatycznego przedstawia się następująco:

SIT = X{U, P, D, S, H, N},

gdzie:
SIT – system informatyczny danej organizacji,
S – oprogramowanie,
H – sprzęt komputerowy,
N – sieci komputerowe,
U, P, D – jak wyżej.

FUNKCJE OPISUJĄCE DYNAMIKĘ SYSTEMU
Funkcje opisujące dynamikę systemu

 

Organizacje społeczno-ekonomiczne jako systemy

25 sie

Obiekt gospodarczy to dynamiczny (aktywny rynkowo) i otwarty (wchodzący w rozliczne interakcje z otoczeniem zewnętrznym) układ społeczno-techniczny realizujący określone zadania ekonomiczne.

Każdy obiekt gospodarczy dysponuje specyficznymi zasobami umożliwiającymi realizację zadań ekonomicznych, tj:
- zasoby ludzkie,
- zasoby finansowe,
- zasoby rzeczowe,
- zasoby informacyjne (ingerujące pozostałe zasoby).

W gruncie teorii systemów obiekt gospodarczy można traktować jako system trzech podsystemów – wytwarzania, zarządzania i informacji, powiązanych ze sobą określonymi relacjami i mających określone właściwości. Podsystemy zarządzania i informacji stanowią system sterujący, natomiast podsystem wytwarzania jest obiektem sterowanym. W teorii systemów informacja jest więc jednym z elementów triady zasileń, którymi są materia, energia i informacja wymieniane między systemem i otoczeniem.

Tak widziany obiekt gospodarczy pozwala zdefiniować podukład wytwarzania jako przetwarzający materiały, surowce i energię w produkty końcowe. Podukład zarządzania odpowiada za prawidłowe wykonawstwo w układzie wytworzenia, a podukład informacji zapewnia dokumentacyjną obsługę procesów produkcji i gromadzi informacje niezbędne do podejmowania racjonalnych decyzji gospodarczych. Obiekt gospodarczy jest powiązany ze swoim otoczeniem, głównie przez wymianę zasobów, zwanych na gruncie teorii systemów zasileniami materiałowo-energetycznymi oraz zasileniami informacyjnymi. Zasilenia materiałowo-energetyczne oraz informatyczne przepływają z otoczenia do systemu gospodarczego oraz z układu gospodarczego do otoczenia.

Obiekt gospodarczy wymienia zasilenia materiałowo-energetyczne i informacyjne z otoczeniem bliższym i dalszym. Otoczenie bliższe stanowią partnerzy biznesowi, dostawcy usług czy technologii. Otoczenie dalsze to przede wszystkim instytucje państwowe i prawne, świat nauki dostarczający innowacyjnych rozwiązań lub społeczeństwo zapewniające pracowników o określonych kwalifikacjach i kompetencjach.

Otoczenie organizacji narzuca wiele zmian dla współczesnych organizacji. Głównie obszary wymagań to trendy polityczne, ekonomiczne, społeczne, techniczne, w skrócie nazywane PEST.

Teoria systemów podkreśla dynamiczny i wzajemnie powiązany charakter organizacji społeczno-ekonomiczny oraz zadań kierowniczych. Podejście systemowe ułatwia równoważenie potrzeb poszczególnych części przedsiębiorstwa i potrzeb oraz celów całości organizacji. Organizacja nie jest tworem samowystarczalnym i odizolowanym od otoczenia, wręcz przeciwnie – wymienia zasoby z otoczeniem. Otoczenie zawiera elementy, które oddziałują na organizację w sposób bezpośredni lub pośredni. Elementy środowiska o oddziaływaniu pośrednim są analizowane przy użyciu np. metody PEST, natomiast elementy o oddziaływaniu bezpośrednim często są opisywane słowem „interesariusze” (ang. stakeholders).

ODDZIAŁYWANIE INTERESARIUSZY NA ORGANIZACJĘ
Oddziaływanie interesariuszy na organizację

 

Sterowanie

24 sie

Spójność i addytywność jest charakterystyczna dla obu rodzajów systemów (naturalnego i sztucznego), ale addytywność jest cechą bardziej typową dla systemów naturalnych. W systemach sztucznych nie występują mechanizmy homeostazy, stąd systemy te są nietrwałe.

Zjawiskiem analizowanym w stosunku do nadmierności systemów jest redundacja.

Redundacja to nadmiar w stosunku do tego, co niezbędne, cecha komunikatu zawierającego więcej informacji niż minimum niezbędna do przekazania treści.

Nadmiar ten, czyli redundacja, może mieć zarówno charakter zbędny i szkodliwy, jak i pożądany dla zapewnienia sprawności systemu.

W systemach naturalnych redundacja przejawia się w występowaniu w organizmie wielu elementów podstawowych i zapasowych, co w konsekwencji zapewnia zwiększenie niezawodności systemu. Z kolei w układach technicznych dominuje zasada parsimonii (oszczędności), prostoty, bez nadmiaru, co skutkuje większą podatnością na uszkodzenia. Niezawodność systemów technicznych maleje w postępie geometrycznym wraz ze wzrostem liczby elementów takiego systemu.

System działający odbiera określone sygnały wejściowe, które skutkują adekwatnymi stanami i generują określone sygnały wyjściowe w sposób deterministyczny, opisany funkcyjnie, lub probabilistyczny, opisany zależnościami stochastycznymi. Oprócz właściwości wewnętrznych systemu na jego sposób działania wpływ mają również warunki zewnętrzne. Sygnały wejściowe systemu mają charakter bodźców głównych albo bodźców przypadkowych. Jeżeli siła oddziaływania bodźców przypadkowych jest znaczna to niezbędne jest zastosowanie układu regulującego, który spowoduje doprowadzenie wielkości wejściowej do odpowiedniej normy. Ponieważ norma często ma charakter zmiany, stąd zamiast o regulacji należy mówić o sterowaniu, które wymaga istnienia odpowiedniego programu sterowania.

Sterowanie jest działaniem polegającym na doprowadzeniu wielkości sterowanej systemu do pożądanego poziomu.

W procesie sterowania wyróżnia się:
- system sterujący, zwany również organizatorem procesu (O),
- system sterowany, zwany również obiektem sterowania (S).

W celu uzyskania pożądanych zmian w przebiegu procesów, system sterujący oddziałuje na system sterowany, tworząc system sterowania. Na wejściu systemu sterowania znajduje się sygnał wejściowy X, a na wyjściu wielkość sterowania Y. Kryterium skuteczności systemu sterowania jest utrzymywanie wielkości sterowanej na poziomie zadowalająco bliskim wartości określonej przez sygnał wejściowy.

 

System i rodzaje systemów

23 sie

W otaczającym świecie można wyodrębnić wiele elementów materialnych wzajemnie na siebie oddziałujące. Oddziaływanie ma zróżnicowaną siłę i w zbiorze wszystkich elementów wyodrębnia się pewną grupę, w której będzie ono silniejsze niż na zewnątrz tej grupy. Wyodrębnioną grupę elementów nazywa się systemem. Pozostałe elementy, które znalazły się w zidentyfikowanej grupie, stanowią otoczenie systemu. System stanowi zbiór elementów wzajemnie na siebie oddziałujących.

System to celowo określony zbiór elementów oraz relacji zachodzących między tymi elementami i między ich własnościami. Własnościami są cechy poszczególnych obiektów, relacjami zaś stosunki wiążące poszczególne części z całością. Dzięki relacjom całość ma właściwości, których nie wykazują jej części.

Systemy mogą być nie tylko bytami rzeczywistymi (konkretnymi), lecz także abstrakcyjnymi (koncepcyjnymi, konceptualnymi). Tak więc systemami i ich elementami będącymi w interakcji są:
- firma: pracownicy, materiały, wyroby gotowe, receptury technologiczne, konta,
- bank: klienci, konta, kredyty, oszczędności, przelewy,
- giełda: inwestorzy, spółki giełdowe, akcje, derywaty,
- portal internetowy: internauci, komunikaty, posty na forum,
- urząd wojewódzki: obywatele, nieruchomości, pojazdy,
- urząd skarbowy: podatnicy, podatki, PIT-y,
- uczelnia: pracownicy naukowi, studenci, aule, laboratoria, dziekanaty.

Każdy system jak układ zorganizowany charakteryzuje się określonym stopniem spójności (koherencji) lub niezależności (addytywności). Spójność można opisać jako własność systemu polegającą na tym, że jakakolwiek zmiana w jednym elemencie pociąga za sobą zmianę w innych elementach składowych. Właściwość tę określa się w naukach o zarządzaniu terminem synergia. Przeciwstawnym przypadkiem jest sytuacja, w której zmiana w dowolnym elemencie nie powoduje żadnych zmian w innych elementach. Jest to sytuacja niezależności, czyli addytywności, gdyż zmiany w systemie są sumą zmian w indywidualnych elementach.

KLASYFIKACJA SYSTEMÓW
Klasyfikacja systemów

Duże znaczenie w zakresie wielu dyscyplin naukowych mają systemy naturalne. Adaptacja systemu oznacza jego przystosowanie do otoczenia i zachodzących w nim zmian. Homeostaza oznacza zdolność utrzymania pewnych właściwości systemu w przedziałach wartości uwarunkowanych możliwościami adaptacyjnymi systemu. Homeostaza możliwa jest dzięki istnieniu mechanizmów samoregulacji wykorzystujących zasady sprzężenia zwrotnego, będącego kluczem do sterowania systemami.

Sprzężenie zwrotne to taki rodzaj dynamicznego związku między dwoma systemami lub ich elementami, w którym obydwa te systemy lub ich elementy wzajemnie na siebie oddziałują.

Istotą sprzężenia zwrotnego jest więc wprowadzenie na wejściu systemu informacji o stanach wyjściowych, co umożliwia dokonanie niezbędnych korekt.

 

Kapitał intelektualny

22 sie

Kapitał intelektualny to całkowity kapitał przedsiębiorstwa odnoszący się do wiedzy w nim zawartej. Składają się na niego: wiedza i doświadczenie pracowników, zaufanie klienta, marka, umowy, systemy informacyjne, procedury administracyjne, patenty, znaki handlowe i efektywność procesów.

Aktywa związane ze strukturą firmy:
- własność intelektualna,
- inne skodyfikowane źródła wiedzy,
- aktywa związane ściśle z rynkiem.

O ogromnej roli kapitału intelektualnego we współczesnym świecie świadczą badania przeprowadzone przez firmę Interbrand. Lista najdroższych marek świata:
1. Coca Cola – 62,53 mld USD (61% wartość rynkowa firmy),
2. Microsoft – 59,94 mld USD (17% wartości rynkowej firmy),
3. IBM – 53,38 mld USD (27% wartości rynkowej firmy).

Kapitał intelektualny występuje w następujących postaciach: kapitału innowacji, kapitału ludzkiego, kapitału klienckiego i kapitału procesów.

CHARAKTERYSTYKA RODZAJÓW KAPITAŁU INTELEKTUALNEGO
Charakterystyka rodzajów kapitału intelektualnego