RSS
 

Archiwum - Lipiec, 2016

Płaszczyzny i metody analizy finansowej

31 lip

Przedmiotem analizy finansowej są wielkości ekonomiczne, w tym stan majątkowo-kapitałowy, wyniki finansowe oraz jego ogólna sytuacja finansowa, wyrażone w mierniku pieniężnym.

Ścisły związek analizy finansowej z rachunkowością wskazuje na podstawowe źródła analizy finansowej, a także określa podstawowe obszary jej zainteresowania.

Analiza finansowa ma dwie podstawowe płaszczyzny: czasową i przedmiotową. Z jednej strony analiza finansowa umożliwia ocenę stanu i wyników finansowych osiągniętych przez jednostkę gospodarczą na skutek działań, które miały miejsce w przeszłości. Z tej racji ma ona charakter retrospektywny (analiza ex post). Z drugiej zaś strony, analiza finansowa pozwala określić kierunki i sposoby doskonalenia dalszej działalności jednostki gospodarczej, a tym samym jest podstawą podejmowania decyzji dotyczących przyszłości. Z tego punktu widzenia ma ona charakter prospektywny (analiza ex ante). Charakterystyczną cechą analizy w warunkach gospodarki rynkowej jest bezpośrednie jej wykorzystywanie jako narzędzia do celów zarządzania.

Drugą, niemniej istotną płaszczyzną analizy finansowej jest płaszczyzna przedmiotowa, wynikająca z funkcjonalnej i przedmiotowej struktury współczesnej rachunkowości. Analiza finansowa służy do interpretacji tworzonych w rachunkowości danych, realizując tym samym analityczną funkcję rachunkowości.

W zależności od zakresu przedmiotowego i czasowego rozróżnia się analizy: bieżące, problemowe, roczne.

Analiz bieżące służą zarządzaniu operacyjnemu i są oparte na bieżących danych ewidencyjnych lub sprawozdaniach krótkoterminowych. Celem sporządzania takich analiz jest ustalenie ewentualnych nieprawidłowości w działalności jednostki gospodarczej, które można dzięki temu szybko wyeliminować.

Analizy problemowe dotyczą wybranych zagadnień, uznawanych za najważniejsze lub najtrudniejsze dla działalności konkretnej jednostki gospodarczej. Analizy problemowe mogą być sporządzane w dowolnym czasie, zarówno przez pracowników jednostki, jak i przez specjalistów z zewnątrz.

Analizy roczne służą ocenie działalności jednostki gospodarczej i jej kierownictwa w podstawowym okresie sprawozdawczym, którym jest najczęściej rok, a zatem powinny być sporządzane w każdym podmiocie gospodarczym. Podstawą analizy rocznej są roczne sprawozdania finansowe.

W analizie finansowej stosuje się dwie zasadnicze grupy metod badawczych: metody specyficzne dla tej dyscypliny, wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw, oraz metody przejęte z innych dyscyplin naukowych, tj.: matematyka, statystyka, odpowiednio adaptowane do wymagań analizy procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie. Ponadto w warunkach zarządzania wartością następuje połączenie analizy finansowej i analizy strategicznej z analizą rynku kapitałowego. Wynika stąd konieczność stosowania w analizie finansowej metod matematyki finansowej, statystyki oraz metod oceny efektywności inwestycji.

W analizie finansowej najczęściej stosuje się dwa rodzaje metod badań analitycznych:
- metodę porównań,
- metodę szczegółowego badania przyczynowego.

Metoda porównań polega na ustaleniu odchyleń między faktyczną wielkością badanego zjawiska a tzw. wielkością bazową i dokonaniu na ich podstawie ogólnej oceny zjawiska. W analizie sprawozdań finansowych istotną rolę odgrywają porównania w czasie oraz porównania w przestrzeni.

Celem metody porównań jest ustalenie zmian zapisywanych jako:
- odchylenia bezwzględne (kwotowe),
- odchylenia względne (procentowe).

Odchylenia bezwzględne są różnicą między porównywanymi wielkościami tego samego rodzaju a pochodzącymi z różnych okresów lub różnych jednostek gospodarczych. Jeśli jednak wielkość zysku osiągniętego w roku bieżącym odniesiemy do wielkości zysku osiągniętego w roku poprzednim, a otrzymany w ten sposób iloraz pomnożymy przez 100, to otrzymamy wskaźnik, który nosi nazwę wskaźnika dynamiki. Dodatnia wartość wskaźnika dynamiki świadczy o wzroście badanej pozycji aktywów, pasywów lub rachunku zysków i strat. Natomiast wartość ujemna wskaźnika dynamiki, sygnalizuje zmniejszenie się badanej pozycji. Utrzymywanie się ujemnego wskaźnika przez dłuższy okres, może świadczyć o zmniejszeniu się potencjału gospodarczego jednostki i kurczenie się rozmiarów jej działalności. Jeśli odniesiemy badaną wielkość stanowiącą część większej zbiorowości, do ogólnej wartości pozycji zbiorczej, a otrzymany iloraz pomnożymy przez 100, otrzymamy wówczas wskaźnik struktury.

Odchylenia względne (relatywne, wskaźnikowe) stanowią relację badanej wielkości do innej wielkości, z którą są logicznie powiązane. Dla analizy finansowej większą wartość poznawczą mają odchylenia względne (najczęściej wyrażone procentowo) niż odchylenia kwotowe.

Porównania w czasie pozwalają ocenić dynamikę badanego zjawiska ekonomicznego, przy czym stosuje się w tym zakresie:
- porównania w czasie zwykłe, polegające na odniesieniu badanych wielkości do stałej podstawy porównań,
- porównania w czasie łańcuchowe, polegające na zastosowaniu w rachunku indeksowym zmiennej podstawy porównań.

Dokonując porównań międzyzakładowych (porównania w przestrzeni), należy korzystań z informacji dotyczących jednostek tej samej branży, o podobnym podziale gospodarczym.

Analiza finansowa nie może ograniczać się jedynie do porównywania badanych zjawisk, jako że same porównania nie prowadzą do wyjaśnienia przyczyn tych zmian. Konieczne jest pogłębienie badań za pomocą metod analizy przyczynowej.

Metody badania przyczynowego polegają na wyizolowaniu czynników, które spowodowały ustalone wcześniej odchylenia oraz na określeniu stopnia intensywności ich oddziaływania na badane zjawisko.

W analizie finansowej wyróżnić można następujące etapy prac analitycznych:
- analizę wstępną,
- szczegółową analizę przyczynowo-skutkową.

Przedmiotem analizy wstępnej jest tzw. pozioma (horyzontalna) i pionowa (strukturalna) analiza poszczególnych części sprawozdania finansowego. Podstawowym celem jej przeprowadzania jest określenie struktury i dynamiki wielkości bilansowych, wynikowych oraz generowanych przez jednostkę strumieni pieniężnych. Prawidłowa struktura i dynamika tych wielkości może decydować o dalszym rozwoju jednostki.

Szczegółowe badanie i ocena stopnia wykorzystania posiadanych zasobów wymaga przeprowadzenia analizy wskaźnikowej. Polega na ustaleniu powiązań występujących między zdarzeniami gospodarczymi, a następnie skonstruowaniu i obliczaniu wskaźników finansowych odzwierciedlających te powiązania. Pogłębiona analiza przyczynowo-skutkowa ekonomicznej efektywności funkcjonowania jednostki gospodarczej polega na badaniu współzależności pomiędzy wskaźnikami finansowymi. W miarę pogłębienia analizy wybranych wskaźników można wyróżnić wpływające na nie czynniki podstawowe i pochodne. Czynniki te tworzą hierarchiczną strukturę powiązań przyczynowo-skutkowych. Zależności między wskaźnikami mogą prowadzić do ustalenia układów strukturalnych nazywanych „piramidą wskaźników”, a oparta na nich analiza nosi nazwę analizy piramidalnej.

Zadaniem analizy szczegółowej jest ustalenie przyczyn zjawisk istotnych, zwłaszcza niekorzystnych dla danej jednostki, stanowiących potencjalne zagrożenie dla kontynuacji i rozwoju tej jednostki, a także wskazanie kierunków działań mających na celu poprawę dotychczasowej sytuacji. Celem tej analizy powinno być także poznanie przyczyn i możliwości upowszechniania działań o charakterze pozytywnym.

Podstawowym narzędziem analizy finansowej są wskaźniki finansowe. Ich budowa jest oparta na założeniu, że do porównywania i oceny sytuacji finansowej jednostki należy wykorzystywać miary względne. Wskaźniki finansowe umożliwiają ocenę wielkości i struktury posiadanego majątku, źródeł jego pochodzenia, a także rentowności, płynności i wypłacalności firmy.

WSKAŹNIKI FINANSOWE
Wskaźniki analizy finansowej

Każda spółka giełdowa powinna być zainteresowana korzystnym kształtowaniem się wskaźników rynku kapitałowego. Pozytywna ocena jednostki gospodarczej na rynku kapitałowym sprawia, że może ono liczyć na uzyskanie dodatkowych kapitałów na cele rozwojowe. W przypadku negatywnej oceny podmiot traci szansę na doinwestowanie tą drogą. Pozytywna ocena spółki giełdowej chroni ją także przed jej przejęciem przez większą spółkę. Negatywnej ocenie spółki towarzyszy zazwyczaj spadek ceny giełdowej jej akcji, a tym samym spadek wartości rynkowej tej jednostki

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Analiza finansowa

 

Źródła i cel analizy finansowej

30 lip

Pomnażanie bogactwa (dochodów) właścicieli jednostek gospodarczych odbywa się dwutorowo: w formie wypłacania im dywidend z zysku do podziału, a także przez długoterminowy zrost wartości posiadanych przez nich udziałów, który prowadzi do wzrostu wartości rynkowej firmy. Wartość ta kształtowana jest w znacznym stopniu pod wpływem wielkości zysków, jakie dana jednostka osiąga w dłuższym okresie czasu. Wynika stąd, że dążenie do osiągania odpowiedniej stopy zyskowności kapitałów własnych powinno odgrywać węzłową rolę w polityce finansowej każdej jednostki gospodarczej.

Osiąganie wysokiej rentowności jest podstawowym, lecz nie jedynym warunkiem, zapewniającym „przetrwanie” i rozwój jednostki gospodarczej w dłuższym okresie. Dla jej bieżącej i przyszłej egzystencji coraz większe znaczenie ma utrzymanie płynności finansowej, czyli zdolności do terminowego regulowania zobowiązań krótkoterminowych.

Analiza finansowa jako integralna część systemu rachunkowości jest jednym z podstawowych narzędzi ułatwiających optymalizację zysków i nadwyżki finansowej. Celem jej przeprowadzania jest badanie i ocena ekonomicznej efektywności działalności jednostki gospodarczej.

Źródłem danych liczbowych wykorzystywanych do analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rentowności przedsiębiorstwa jest sprawozdanie finansowe, w razie potrzeby uzupełnione informacjami pochodzącymi z ksiąg rachunkowych i źródeł zewnętrznych. Sprawozdanie finansowe odzwierciedla skutki przeszłych zdarzeń gospodarczych oraz pozwala na prognozowanie ekonomiczne, co do przyszłości funkcjonowania jednostki gospodarczej.

Dane liczbowe pochodzące ze sprawozdania finansowego wymagają jednak dostosowania do potrzeb analizy finansowej. Zmodyfikowane dla potrzeb analizy elementy sprawozdania finansowego noszą nazwy: analitycznego bilansu, analitycznego rachunku zysków i strat, analitycznego rachunku przepływów pieniężnych.

Dane liczbowe czerpane ze sprawozdań finansowych i urządzeń ewidencyjnych mogą być nieporównywalne. Pominięcie tego faktu w pracach analitycznych może prowadzić do błędnych ocen i wniosków. Istnieje wiele przyczyn zakłóceń porównywalności materiału analitycznego. Można wyróżnić co najmniej cztery grupy przyczyn zakłóceń: zmiany metodologiczne, zmiany finansowe (cenowe), zmiany organizacyjne, zmiany rzeczowe (przedmiotowe).

Jednym z istotnych czynników wywołujących zniekształcenie danych zawartych w sprawozdaniach finansowych może być ruch cen związany z inflacją. Korygując badaną pozycję korzystamy z odpowiednich wskaźników ilustrujących zmiany cen w skali ogólnokrajowej, publikowane przez Główny Urząd Statystyczny oraz odpowiednie czasopisma fachowe.

Przy eliminowaniu wpływu inflacji z danych, które stopniowo narastały w ciągu roku wykorzystuje się wskaźniki ilustrujące przeciętny, roczny wzrost cen w stosunku do poprzedniego roku. Jeśli eliminuje się skutki wzrostu cen z danych mających charakter statyczny to należy przyjmować wskaźniki dotyczące zmian cen z grudnia bieżącego roku w relacji do cen z grudnia poprzedniego roku.

Aby wielookresowe dane liczbowe zniekształcone na skutek inflacji doprowadzić do porównywalności, należy dokonać odpowiednich korekt materiału analitycznego, przy czym:
- badane wielkości można przeliczyć według cen roku bieżącego, mnożąc dane roku poprzedniego przez wskaźnik inflacji roku bieżącego,
- badane wielkości można przeliczyć według cen roku ubiegłego, dzieląc dane dotyczące roku bieżącego przez wskaźnik inflacji roku bieżącego.

Celem współczesnej analizy finansowej może być ocena, efektywności gospodarowania (mierzonej przyrostem rynkowej i wewnętrznej wartości podmiotu), płynności finansowej, struktury i kosztu kapitału, struktury aktywów materialnych i niematerialnych, ryzyka firmy, dalszego i bliższego otoczenia jednostki gospodarczej zajmowanej lub oczekiwanej pozycji na rynku kapitałowym.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Analiza finansowa

 

Badanie sprawozdania finansowego

28 lip

Prawo o rachunkowości nakłada na jednostki o większym znaczeniu w środowisku gospodarczym obowiązek publikowania rocznych sprawozdań finansowych. Ma to na celu ułatwienie dostępu do informacji majątkowej i finansowej określonej jednostki gospodarczej innym podmiotom działającym na rynku, a przez to zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.

Warunkiem opublikowania sprawozdania finansowego jest jego uwiarygodnienie przez biegłego rewidenta w opinii sporządzonej przez niego w rezultacie badania sprawozdania finansowego oraz ksiąg rachunkowych. Chodzi tutaj o uniknięcie niebezpieczeństwa, że informacje przedstawione w sprawozdaniu finansowym będą:
- niekompletne,
- zafałszowane,
- zawierać błędy,
- nie ujawniać oszustwa,
- nieświadomie lub świadomie wprowadzać w błąd,
- nie ujawniać istotnym informacji,
- niezgodne z wymaganiami prawa, a przez to ich użyteczność dla czytelników będzie ograniczona.

Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz rzetelne i jasno przestawia sytuację majątkową i finansową, oraz wynik finansowy badanej jednostki. Badanie sprawozdania finansowego poprzedza zatem jego ogłoszenie.

Prawo o rachunkowości określa zakres podmiotów objętych obowiązkiem badania i ogłaszania sprawozdań finansowych. Zgodnie z obowiązującymi obecnie w Polsce przepisami ustawy o rachunkowości badaniu i ogłaszaniu podlegają:
a) banki, zakłady ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji,
b) jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych,
c) jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
d) spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,
e) pozostałe jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2 500 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 EURO.

Badaniem podlegają również sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie.

Zbadanie sprawozdania finansowego wraz ze sprawozdaniem z działalności jednostki oraz opinią i raportem biegłego rewidenta jest udostępnienie udziałowcom jednostki najpóźniej na 15 dni przez zgromadzeniem wspólników, akcjonariuszy, członków, albo przedstawicieli członków spółdzielni.

Po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego i podjęciu uchwały o podziale zysku lub pokryciu straty kierownik jednostki składa je wraz ze sprawozdaniem z działalności jednostki we właściwym rejestrze sądowym i do ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski B”, a w odniesieniu do spółdzielni – w Monitorze Spółdzielczym.

 
 

Zakres sprawozdania finansowego

27 lip

Podmioty gospodarcze prowadzące księgi rachunkowe zgodnie z ustawą o rachunkowości, niezaliczające się do grupy podmiotów o dużym znaczeniu w środowisku gospodarczym i niepodlegające obowiązkowi badania i ogłaszania sprawozdania finansowego sporządzają podstawowe sprawozdanie finansowe, na które składa się:
a) bilans – sprawozdanie o wielkości, strukturze i zmianach składników majątku jednostki, a także o źródłach ich finansowania, sporządzone na określony dzień i w określonej formie,
b) rachunek zysków i strat – sprawozdanie o rozmiarach przychodów, kosztów i wyników finansowych za określony czas,
c) informacja dodatkowa obejmująca:
- wprowadzenie do sprawozdania finansowego – informacje podstawowe o jednostce, przyjęte zasady – polityka rachunkowości, w tym metod wyceny i sporządzania sprawozdania finansowego,
- dodatkowe informacje i objaśnienia – informacje dotyczące m. in. pozycji bilansu, rachunku zysków i strat, proponowany podział zysku lub pokrycia straty oraz inne istotne informacje niezbędne do zrozumienia sprawozdania finansowego.

Podmioty o dużym znaczeniu w środowisku gospodarczym są zobowiązane do sporządzania rozszerzonego zakresu sprawozdania finansowego, które podlega obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta i ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej, a w przypadku spółdzielni w Monitorze Spółdzielczym. Do tej grupy zalicza się:
a) banki i zakłady ubezpieczeń,
b) jednostki działające na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisami o funduszach inwestycyjnych,
c) jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
d) spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,
e) pozostałe jednostki, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły, co najmniej dwa z następujących warunków:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – co najmniej 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej, co najmniej 2 500 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 EURO.

Wyżej wymienione podmioty są zobowiązane sporządzać rozszerzone sprawozdanie finansowe, które składa się z:
a) bilansu,
b) rachunku zysków i strat,
c) informacji dodatkowej obejmującej:
- wprowadzenie do sprawozdania finansowego,
- dodatkowe informacje i objaśnienia,
d) zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym – informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy,
e) rachunku przepływów pieniężnych – informacje o zmianach sytuacji pieniężnej jednostki, tj. o wpływach i rozchodach środków pieniężnych.

Ponadto, spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, spółdzielnie, przedsiębiorstwa państwowe jako uzupełnienie do sprawozdania finansowego sporządzają:
- sprawozdanie z działalności w roku obrotowym – istotne informacje o stanie majątkowym i sytuacji finansowej, w tym ocenę uzyskanych efektów oraz wskazanie czynników ryzyka i opis zagrożeń.

PEŁNY BILANS
Pełny bilans

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT WARIANT KALKULACYJNY
Rachunek zysków i strat wariant kalkulacyjny

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT WARIANT PORÓWNAWCZY
Rachunek zysków i strat wariant porównawczy

ZESTAWIENIA ZMIAN W KAPITALE (FUNDUSZU) WŁASNYM
Zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODĄ BEZPOŚREDNIĄ
Rachunek przepływów pieniężnych metodą bezpośrednią

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODĄ POŚREDNIĄ
Rachunek przepływów pieniężnych metodą pośrednią

W zależności od specyfiki jednostki i jej charakteru sprawozdanie finansowe może być przedstawione w różnym stopniu szczegółowości:
a) przewidzianym we wzorach ustawowych,
b) z większą szczegółowością niż określa ustawa o rachunkowości, stosownie do potrzeb lub specyfiki jednostki,
c) z mniejszą szczegółowością niż przewidziana w ustawie o rachunkowości w przypadku jednostek o niewielkim rozmiarze działalności – jest to tzw. uproszczona forma sprawozdania finansowego. Polega na wykazaniu informacji syntetycznych z jednostopniowym uszczegółowieniem. W wzorze ustawowym informacje te są oznaczone literami i cyframi rzymskimi. Uproszczonej formy nie mogą stosować banki i zakłady ubezpieczeń. Jednostki mogą sporządzać sprawozdanie finansowe w uproszczonej formie, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe oraz w roku poprzedzającym ten rok nie osiągną dwóch z następujących trzech wielkości:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło nie więcej niż 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego w walucie polskiej nie przekroczyła równowartości 2 000 000 EURO,
- przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów oraz operacji finansowych w walucie polskiej nie przekroczyły równowartości 4 000 000 EURO.

Kolejnym bardzo ważnym kryterium podziału sprawozdań finansowych jest złożoność podmiotu objętego sprawozdaniem finansowym. Zgodnie z tym kryterium wyróżniamy:
- jednostkowe sprawozdania finansowe – obowiązek sporządzania mają wszystkie podmioty, które prowadzą księgi rachunkowe na podstawie ustawy o rachunkowości,
- łączne sprawozdania jednostki złożone z zakładów sporządzających samodzielne sprawozdania finansowe – powstaje w wyniku zsumowania wszystkich jednostek wewnętrznych po wyeliminowaniu określonych wyłączeń i korekt. Sporządzone w ten sposób łączne sprawozdanie finansowe jest postrzegane jako jednostkowe sprawozdanie finansowe,
- skonsolidowane sprawozdania finansowe – sporządzają grupy kapitałowe składające się z jednostki dominującej oraz jednostek zależnych, współzależnych i stowarzyszonych.

Klasyfikacja ta ma istotne znaczenie dla właściwego określenia bazy informacyjnej i metod sporządzania sprawozdania.

 
 

Rodzaje sprawozdań finansowych

26 lip

Podstawami podziału mogą być:
- złożoność podmiotu objętego sprawozdaniem,
- powtarzalność sporządzania,
- długość okresu sprawozdawczego,
- stopień szczegółowości,
- układ prezentacji informacji.

Z punktu widzenia złożoności podmiotu objętego sprawozdaniem finansowych, wyróżnia się:
- sprawozdania finansowe jednostki,
- łączne sprawozdania jednostki złożonej z zakładów sporządzających samodzielne sprawozdania finansowe,
- skonsolidowane sprawozdania finansowe dwóch lub więcej jednostek gospodarczych wchodzących w skład grupy kapitałowej.

Klasyfikacja ta ma istotne znaczenie dla właściwego określenia bazy informacyjnej i metod sporządzania sprawozdania.

Sprawozdania finansowe można podzielić według kryterium powtarzalności sporządzania na:
- systematyczne,
- sporadyczne.

Sprawozdania finansowe systematyczne, to sprawozdanie finansowe jednostek i grup kapitałowych sporządzone w jednakowych odstępach czasy. Należą do nich sprawozdania:
- roczne, sporządzane na dzień kończący rok obrotowy,
- śródroczne, sporządzane na dzień kończący okres krótszy od pełnego roku obrotowego.

Sprawozdanie finansowe sporadyczne są sporządzane przez jednostki gospodarcze na inny niż wskazany wyżej dzień, w związku z niezwykłymi okolicznościami działalności.

Przedstawiony wyżej podział sprawozdań finansowych ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o ewentualnym odstąpieniu od zasady kontynuacji działania przy sporządzaniu sprawozdania.

Z punktu widzenia stopnia szczegółowości sprawozdania finansowe można podzielić na:
- szczegółowe,
- uproszczone.

Sprawozdanie szczegółowe zawiera informacje syntetyczne z wielostopniowym rozwinięciem analitycznym.

Uproszczenie polega na prezentacji w sprawozdaniu finansowym informacji na dwóch poziomach uszczegółowienia.

Ze względu na układ prezentacji informacji, sprawozdania można podzielić na sporządzone w układzie:
- brutto,
- netto,
- mieszanym.

Sprawozdanie w układnie brutto zawiera więcej niż jedną informację o określonej wielkości ekonomicznej. Druga pozycja może być umieszczona w aktywach bilansu lub w pasywach ze znakiem minus. Pierwsze rozwiązanie powoduje zawyżenie sum bilansowych w stosunku do realnej wartości majątku. Drugi sposób pozbawiony jest tej wady. Sprawozdanie w układzie brutto charakteryzuje się większą wartością poznawczą i mniejszą czytelnością.

Sporządzając rachunek zysków i strat metodą brutto należy wykazać wszystkie przychody danego okresu obrotowego i odpowiadające tym przychodom koszty. Zaletą takiej metody jest możliwość poznania rozmiarów osiągniętych przychodów jednostki, określenia na tej podstawie jej miejsca w branży i pozycji na rynku. Metoda ta pozwala również na ukazanie wpływu każdego rodzaju działalności na ostateczny wynik finansowy jednostki.

W przeciwieństwie do układu brutto sprawozdanie finansowe w układzie netto zawiera jedną informację o określonej wielkości ekonomicznej. Wartość poznawcza sprawozdania w układzie netto jest zdecydowanie mniejsza niż w układzie brutto. Sprawozdanie to jest jednak bardziej czytelne. Bilans w układzie netto zawiera wyłącznie pozycje przedstawiające realne wartości składników bilansowych, jest więc bardziej czytelny od bilansu brutto, ale jego walory poznawcze są znacznie mniejsze. Dlatego metoda ta wymaga, co można uznać za jej wadę, oddzielnego zamieszczenia w informacji dodatkowej objaśnień i uzupełnień do niektórych pozycji bilansowych.

Sporządzając rachunek zysków i strat metodą netto należy wykazać ostateczne kwoty wyników uzyskanych na poszczególnych rodzajach działalności. Sporządzony za pomocą tej metody rachunek zysków i strat daje syntetyczny obraz rezultatów pracy jednostki lecz nie udziela informacji o rozmiarach sprzedaży i kosztach w poszczególnych rodzajach jej działalności.

W związku z przedstawionymi wyżej zaletami i wadami układu brutto i układu netto w praktyce najczęściej stosuje się układ mieszany. W układzie tym najistotniejsze dla użytkownika informacje prezentuje się w układzie brutto. Natomiast informacje o pozostałych wielkościach bilansowych prezentuje się w układzie netto, tzn. po uwzględnieniu korekt ich wartości.

Przedstawione układy prezentacji informacji w sprawozdaniach finansowych dotyczą nie tylko pozycji bilansu. Informacje o kosztach zawarte w rachunku zysków i strat, o środkach pieniężnych w rachunku przepływów pieniężnych, a także o kapitale własnym w zestawieniu zmian w kapitale (funduszu) własnym – mogą być prezentowane w różnych układach. Układ prezentacji określa prawo o rachunkowości.

 
 

Zasady poprawnej sprawozdawczości finansowej

25 lip

Sporządzenie sprawozdania finansowego jest ostatnim etapem cyklu rachunkowości obejmującego:
a) analizę danych z dokumentów źródłowych oraz ich dekretowanie,
b) ujęcie danych z dokumentów w porządku:
- chronologicznym (dziennik),
- systemowym (konta księgi głównej i ksiąg pomocniczych),
c) sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej,
d) sporządzenie sprawozdania finansowego.

Sprawozdanie finansowe jest „produktem” systemu rachunkowości, a zasady rachunkowości wpływają na jego treść i formę. W uproszczeniu można przyjąć, że zasady rachunkowości są jednocześnie zasadami sprawozdawczości finansowej.

Ustawa o rachunkowości nakłada na jednostki gospodarcze kontynuujące działalność obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego na dzień bilansowy, którym jest ostatni dzień roku obrotowego lub w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami. Za dzień bilansowy uznaje się:
- dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również jej sprzedaż, zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego,
- dzień poprzedzający zmianę formy prawnej,
- w jednostce przejmowanej – dzień przejęcia przez inną jednostkę,
- dzień poprzedzający dzień podziału lub połączenia jednostek, jeżeli w wyniku połączenia powstaje nowa jednostka,
- dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub upadłości,
- inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami.

Sprawozdanie finansowe sporządza się w języku polskim i w walucie polskiej nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego. Sprawozdanie finansowe podpisują – podając zarazem datę podpisu – osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych i kierownik jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy – wszyscy członkowie tego organu.

Ramy Koncepcyjne określa się często jako „konstytucję” sprawozdawczości finansowej, odnoszą się one bowiem do kwestii podstawowych, fundamentalnych, takich jak:
- cele sprawozdań finansowych,
- podstawowe założenia i zasady rachunkowości,
- definicje i zasady ujmowania głównych składników sprawozdań finansowych,
- koncepcje kapitału i jego zachowania.

W odróżnieniu od ustawy o rachunkowości, nadrzędne zasady rachunkowości przewidziane w MSR prezentowane są w sposób bardzo uporządkowany. Możemy wyodrębnić w nich grupy zasad dotyczących sprawozdań finansowych:
- fundamentalne założenia,
- cechy jakościowe informacji finansowych.

Do pierwszej grupy zaliczymy:
- podstawę memoriałową, zgodnie z którą efekty wszelkich zdarzeń gospodarczych uznawane są w momencie ich wystąpienia, a nie w momencie wpływu, bądź wydatku gotówki lub jej ekwiwalentów, za okres, którego dotyczą,
- założenia kontynuacji działania, zakładające, że jednostka będzie kontynuowała działalność w dającej się przewidzieć przyszłości.

Cechy jakościowe informacji finansowych mówią o sposobie, w jakim powinno być prezentowane sprawozdanie finansowe, aby było czytelne i zrozumiałe dla jego użytkowników. Są to:
- zrozumiałość, informacje przedstawione w sprawozdaniach finansowych powinny być zrozumiałe dla ich użytkowników,
- trafność, zdolność wpływania na decyzje ekonomiczne ich odbiorców,
- wiarygodność, informacje nie zawierają błędów i zniekształceń, i są zgodne z rzeczywistością,
- porównywalność, informacje pozwalają na porównanie danych z różnych okresów sprawozdawczych, a szczególnie z okresem poprzedzającym dany okres sprawozdawczy.

Wyróżnia się dwa rodzaje ciągłości, a mianowicie ciągłość formalną i merytoryczną. Ciągłość formalna polega na niezmiennej strukturze sprawozdania finansowego oraz formie prezentacji zawartych w nim informacji. Natomiast ciągłość merytoryczna polega na stosowaniu w każdym okresie jednakowych metod wyceny aktywów i pasywów, ustalania wyniku finansowego i przepływów pieniężnych.

Spełnienie podstawowych założeń oraz zapewnienie istnienia cech jakościowych sprawozdań finansowych ma na celu przedstawienie rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowego jednostki gospodarczej.

Roczne sprawozdanie finansowe jednostki podlega zatwierdzeniu przez organ zatwierdzający, nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego. Przed zatwierdzeniem roczne sprawozdanie finansowe jednostek o dużym znaczeniu podlega badaniu przez biegłego rewidenta.

Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest prawidłowe oraz rzetelne i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową, jak też wynik finansowy badanej jednostki. Opinia biegłego rewidenta nie daje gwarancji przetrwania jednostki i nie ocenia skuteczności i efektywności kierowania jednostką. Daje atest wiarygodności sprawozdaniom finansowym udzielony przez niezależnych biegłych rewidentów.

 
 

Istota i cel sprawozdawczości finansowej

24 lip

SPRAWOZDANIE FINANSOWE jest zbiorem informacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego jednostki gospodarczej – sporządzonym za dany okres, z zachowaniem konwencjonalnych formuł ich opisu i prezentacji. Celem sprawozdań finansowych jest dostarczanie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach sytuacji finansowej jednostki, które będą użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych. Sprawozdanie finansowe obrazuje skutki finansowe przeszłych zdarzeń. Pozwalając ocenić sposób zarządzania i ochronę majątku oraz odpowiedzialność kierownictwa w tym zakresie. Decyzje gospodarcze podejmowane na podstawie sprawozdań finansowych dotyczą, zatem głównie nabycia, zbycia lub utrzymania udziałów danej jednostki, jak również ponownego mianowania lub zmiany członków kierownictwa jednostki.

 
 

Kreowanie wyniku finansowego

23 lip

Analityczna funkcja rachunkowości, rozumiana jako interpretacja bogatych związków treściowych w rachunkowości, wspomaga funkcję informacyjną, a także wiąże się ściśle z funkcją kontrolną, zarówno w sferze tworzenia informacji, jak i sferze zarządzania. Stąd też charakterystyczną cechą rachunkowości jest jej bezpośrednie wykorzystanie do zarządzania finansami.

Prospektywna orientacja i majątkowo-kapitałowy charakter analizy finansowej w gospodarce rynkowej zwracają uwagę na specyficzne instrumenty stymulujące rozwój jednostki gospodarczej. Jednym z tych instrumentów jest RACHUNEK DŹWIGNI. Termin „dźwignia” oznacza siły pozytywne wpływające na efektywność finansową jednostki gospodarczej Istotę dźwigni można rozumieć jako wpływ struktury majątku i struktury kapitału na zyskowność jednostki gospodarczej rozpatrywaną bądź jako PRZYROST ZYSKU, bądź jako przyrost zysku na jednostkę kapitału własnego. Podstawowe sprawozdanie finansowe jakim jest bilans majątkowy, z punktu widzenia analizy finansowej jest więc rachunkiem dźwigni.

W strukturze bilansu majątkowego, w strukturze majątku i w strukturze kapitału tkwią siły podnoszące poziom podstawowych wskaźników finansowych, decydujących o ocenie efektywności gospodarowania. Są to zarówno DŹWIGNIA OPERACYJNA wyrażająca strukturę majątku, jak i DŹWIGNIA FINANSOWA, dźwignia struktury kapitału. Dźwignia operacyjna odzwierciedla stopień, w jakim majątek trwały i związane z min koszty stałe są wykorzystywane w działalności jednostki gospodarczej. Dźwignia operacyjna odzwierciedla strukturę majątku pośrednio, poprzez strukturę kosztów działalności. Połączenie w bilansie majątku i kapitału sprawia, iż działanie tych dźwigni łączy się, tworząc dźwignię połączoną.

Wskaźnikiem obrazującym dźwignię operacyjną jest stopień dźwigni operacyjnej (DOL) obliczany według następującej formuły:

DOL = (Względna zmiana zysku operacyjnego (%)) / (Względna zmiana wielkości sprzedaży (%)).

Stopień dźwigni operacyjnej informuje, o ile procent wzrasta zysk operacyjny (przy określonej strukturze majątku, a zatem i kosztów), gdy sprzedaż wzrośnie o 1%. Wyższy wskaźnik DOL oznacza wyższy procentowy wzrost zysku operacyjnego. Im niższa jest rentowność, tym niższy wskaźnik DOL. Przy wzroście zysku operacyjnego maleje bowiem stosunek marży brutto do tego zysku. Dowodzi tego przekształcona postać wskaźnika DOL:

DOL = (Sprzedaż – Koszty zmienne (marża brutto)) / (Zysk operacyjny).

Wskaźnikiem obrazującym dźwignię finansową jest stopień dźwigni finansowej (DFL), obliczany według wzoru:

DFL = (Względna zmiana zysku netto lub zysku netto na jednostkę kapitału własnego (%)) / (Względna zmiana zysku operacyjnego (%)).

Stopień dźwigni finansowej informuje, o ile procent wzrasta zysk netto bądź zysk netto na jednostkę kapitału własnego przy wzroście zysku operacyjnego o 1%. Wyższy wskaźnik DFL dowodzi przedsiębiorczości jednostki gospodarczej. Wpływ struktury kapitału jest łatwiejszy do stwierdzenia, zwłaszcza w przypadku przekształconej postaci wskaźnika DFL:

DFL = (Zysk operacyjny) / (Zysk operacyjny – odsetki).

Siły tkwiące we właściwej strukturze majątku i kapitału łączy w sobie dźwignia połączona, a wskaźnikiem mierzącym te siły jest stopień dźwigni połączonej (DCL), obliczany według wzoru:

DCL = (Względna zmiana zysku netto lub zysku netto na jednostkę kapitału własnego (%)) / (Względna zmiana wielkości sprzedaży (%)).

Stopień dźwigni połączonej mówi, o ile procent wzrasta zysk netto bądź zysk netto na jednostkę kapitału własnego przy wzroście sprzedaży o 1%. Wskaźnik ten jest iloczynem poprzednio przedstawionych wskaźników dźwigni operacyjnej i dźwigni finansowej:

DCL = DOL X DFL.

Stąd przekształcona postać wskaźnika DCL to:

DCL = (Marża brutto) / (Zysk operacyjny-odsetki).

Formuła wskaźnika DCL wskazuje, że siły tkwiące w strukturze majątku i strukturze kapitału wzajemnie się potęgują, a czynniki podnoszące efektywność mają swe źródło w sferze rzeczowej i finansowej procesu gospodarowania.

Rachunek dźwigni przekształca treści podstawowych sprawozdań finansowych w postać analityczną, możliwą do wykorzystania w zarządzaniu finansowym. Rachunek ten dowodzi równocześnie, że jest to tylko odmienna postać tych samych danych sprawozdawczych. Stąd też wydaje się słuszne traktowanie ich łączenia w ramach zintegrowanej z rachunkowością analizy finansowej, co odpowiednio eksponuje decyzyjne walory sprawozdań finansowych.

Rachunek dźwigni pozwala nam zatem:
- ocenić poprawność struktury majątku i kapitałów,
- przewidywać zdolność generowania zysków.
Stąd też bilans i rachunek wyników, przedstawione w konwencji rachunku dźwigni, ujawniają istotne walory zarządcze.

 

Przesłanki i kierunki podziału finansowego

22 lip

Wypracowany przez jednostkę gospodarczą wynik finansowy netto jest przeznaczony na potrzeby jednostki. Jest on przedmiotem istotnych dla jednostki gospodarczej decyzji o jego rozdysponowaniu, a w ślad za tym – rozliczeniu. Wynik finansowy netto może być wykorzystywany na różne cele, np. na wypłatę dywidendy, na wypłatę nagród i premii, na zwiększenie funduszy własnych czy funduszy specjalnych, itp. Niektóre jednostki gospodarcze są zobligowane do przeznaczenia części zysku netto na kapitał zapasowy. W spółkach akcyjnych na ten cel należy przeznaczyć 8% zysku netto, co roku aż do osiągnięcia 1/3 kapitału akcyjnego. Decyzje o przeznaczeniu zysku netto są istotne i muszą uwzględniać zarówno doraźne, jak i perspektywiczne cele jednostki gospodarczej. Z zysku również pokrywa się ewentualne straty lat ubiegłych.

Realizacja podziału zysku netto jednostki gospodarczej musi uwzględnić podstawową zasadę gospodarnego działania, która przejawia się w „ostrożnym” rozdysponowaniu zysków. Ostrożność ta wynika z faktu działania jednostek gospodarczych w trudnych warunkach rynkowych. Ryzyko gospodarcze i inflacja to główne okoliczności skłaniające do ostrożności.

Działanie jednostek gospodarczych w warunkach ryzyka powoduje, że ich zasoby majątkowe zagrożone są skutkami tego ryzyka. Jeżeli ryzyko gospodarcze traktuje się jako „obiektywną”, nieodłącznie związaną z działalnością gospodarczą siłę, to na ewentualne negatywne jego skutki należy tworzyć stosowne rezerwy. Rezerwy te powodują zmniejszenie wyniku finansowego, a tym samym nie dopuszczają do jego nadmiernego rozdysponowania.

Inflacja jako stan pewnej nierównowagi gospodarki kraju przejawia się w postaci wzrostu cen, czyli spadku wartości pieniądza. Pieniądz krajowy jest określonym w ustawie o rachunkowości miernikiem tworzonego w rachunkowości obrazu liczbowego działania jednostki gospodarczej i jej wyniku finansowego. Posługiwanie się przy wycenie takim miernikiem wartości, powoduje deformacje w tworzonych w tych warunkach wielkościach ekonomicznych. W przypadku wyniku finansowego jest on odpowiednio zawyżony, co może być przyczyną zbyt optymistycznego jego rozdysponowania i prowadzić do utraty zasobów jednostki gospodarczej. W warunkach inflacji z reguły przychody mierzone są pieniądzem „słabszym”, a koszty ich osiągnięcia zaś pieniądzem „silniejszym”.

Światowe koncepcje rachunkowości inflacyjnej przewidują swoistą ochronę kapitałów jednostki gospodarczej przez odpowiednie tworzenie rezerw inflacyjnych. Polskie rozwiązania prawne przewidują okresową przecenę środków trwałych oraz możliwość wyceny strumienia kosztów według zasady „ostatnie przyszło – pierwsze wyszło”. Niemniej podział zysków jednostki gospodarczej w warunkach inflacji musi być bardzo ostrożny.

 

Ustalanie wyniku finansowego

21 lip

Podstawą obliczenia wyniku finansowego jest porównanie osiągniętych przychodów z ponoszonymi kosztami. Dlatego przychody i koszty można określić jako podstawowe składniki obliczeniowe wyniku finansowego.

Koszty wytwarzania poniesione w ciągu okresu ujęte według rodzaju dotyczą:
- produktów sprzedanych,
- produktów niesprzedanych, ale zakończonych,
- produkcji niezakończonej.

Przychody ze sprzedaży dotyczą zaś tylko produktów sprzedanych. Zatem koszty i przychody będą ze sobą porównywalne tylko wtedy, gdy produkcja wytworzona równa jest produkcji sprzedanej. Taki przypadek występuje w praktyce gospodarczej raczej rzadko. W związku z tym koszty przyjęte do obliczeń wyniku finansowego wymagają skorygowania i tym samym doprowadzenia ich do porównywalności z przychodami ze sprzedaży. Rolę tę spełnia zmiana stanu produktów.

Potrzeba uwzględnienia zmiany stanu produktów przy obliczeniu wyniku finansowego wynika stąd, że zakres produktów, będących nośnikami kosztów, nie pokrywa się z zakresem produktów, których sprzedaż w danym okresie dostarczyła przychodów. Produkty wytworzone w okresie poprzednim, a sprzedane w okresie bieżącym nie mają „odpowiednika” w kosztach okresu. Koszty wytworzone tych produktów powodują zmniejszenie stanu produktów i muszą być dodane do sumy kosztów okresu. Koszty wytworzenia produktów, które zostały zakończone w danym okresie, ale nie zostały sprzedane, oraz koszty produkcji niezakończonej nie mają „odpowiednika” w przychodach ze sprzedaży. Koszty tych produktów stanowią zwiększenie stanu produktów i muszą być odejmowane od sumy kosztów okresu.

Występują następujące zależności:
- przychody ze sprzedaży – (suma kosztów według rodzaju + zmniejszenie stanu produktów) = wynik finansowy ze sprzedaży,
- przychody ze sprzedaży – (suma kosztów według rodzaju – zwiększenie stanu produktów) = wynik finansowy ze sprzedaży.

Podstawę do obliczenia zmiany stanu produktów dają zasady rozliczania kosztów według rodzaju. Do tego celu służy konto „Rozliczenie kosztów”. Dzięki temu na koniec okresu występuje zależność: suma obrotów Dt kont kosztów według układu rodzajowego = obrót Ct konta „Rozliczenie kosztów”. Saldo konta „Rozliczenie kosztów” wyraża zmianę stanu produktów. Nadwyżka oznacza zwiększenie stanu produktów. Na wielkość tę składają się:
- koszty produktów zakończonych, ale niesprzedanych,
- koszty produkcji niezakończonej,
- rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Nadwyżka obrotu Dt (kosztów produktów sprzedanych) nad obrotem Ct (kosztami okresu), oznacza zmniejszenie stanu produktów. Wiąże się to z tym, że wielkość sprzedaży, dzięki sprzedaniu wyrobów pochodzących z okresu poprzedniego, jest większa od rozmiarów produkcji.

Mechanizm zmiany stanu produktów dotyczy korygowania „kosztów poniesionych” do poziomu „kosztów sprzedanych”, porównywalnych z przychodami ze sprzedaży. Praktyka przyjęła jednak inny wariant korygowania przychodów ze sprzedaży. Tak więc wartość zmiany stanu produktów w rachunku zysków i strat dodawana jest do tych przychodów w przypadku zwiększenia stanu produktów i odejmowana w przypadku zmniejszenia stanu produktów. Uwzględnienie zmiany stanu produktów – mimo, że dotyczy ona kosztów – po stronie przychodów, jak ustaliła ustawa o rachunkowości nie wywiera wpływu na wynik ze sprzedaży produktów.

Sposób ustalania wyniku finansowego poprzez porównywania przychodów i kosztów określić można jako metodę przychodowo-kosztową. Wynik finansowy jest jednak wypadkową porównania całości osiągniętych przychodów oraz kosztów i ich osiągnięcia. Do rachunku wyników mogą być jednak przyjmowane:
- koszty osiągnięcia przychodów,
- koszty okresu według rodzaju.

W zależności od zakresu kosztów przyjmowanych do tego rachunku można wyróżnić:
- metodę przychodowo-kosztową netto, której formalnym wyrazem jest kalkulacyjny rachunek wyniku finansowego,
- metodę przychodowo-kosztową brutto, której formalnym wyrazem jest porównawczy rachunek wyniku finansowego.

Metoda przychodowo-kosztowa netto polega na pomiarze wyniku finansowego przez porównywanie całkowitych przychodów jednostki gospodarczej z kosztami ich osiągnięcia. Poszczególnym rodzajom przychodów muszą być zatem przypisywane odpowiednie koszty ich osiągnięcia:
– przychodom ze sprzedaży produktów są przeciwstawne koszty własne sprzedanych produktów,
- przychodom ze sprzedaży towarów i materiałów jest przeciwstawna wartość sprzedaży w cenach zakupu oraz koszty handlowe,
- pozostałym przychodom operacyjnym są przeciwstawne pozostałe koszty operacyjne,
- przychodom z operacji finansowych są przeciwstawne koszty operacji finansowych.

Poszczególne kategorie wyniku finansowego są ustalone po dołączeniu kolejnych elementów obliczeniowych do wyniku finansowego.

Konstrukcja kalkulacyjnego rachunku wyniku oparta jest na założeniu, że przyjmuje się do niego tylko koszty, których nośnikiem są produkty sprzedane. Te koszty, które nie mają „odpowiednika” w przychodach są eliminowane jeszcze przed wprowadzeniem ich do rachunku kosztów. Ta metodyka rachunku wymaga jednak, z jednej strony – eliminacji niektórych kosztów, z drugiej strony – przypisania kosztom poszczególnym produktom. Rozliczenie kosztów w przekroju przedmiotowym, czyli w przekroju produktów pracy, jest istotą układu kalkulacyjnego. W związku z tym tę metodykę pomiaru wyniku finansowego określa się mianem kalkulacyjnego rachunku wyników.

Konstrukcja porównawczego rachunku wyników uwzględnia całkowite koszty okresu. Jednak uprzednio koszty te należy doprowadzić do poziomu kosztów osiągnięcia przychodów przez odpowiednią korektę. Korekta ta polega na uwzględnieniu zmiany stanu produktów. Doprowadzenie kosztów okresu do poziomu kosztów osiągnięcia przychodów przeprowadza się, korygując odpowiednio przychody ze sprzedaży produktów. Ujmowanie w rachunku całkowitych kosztów okresu według rodzaju sprawia że tę metodykę pomiaru wyniku finansowego w praktyce gospodarczej określa się jako porównawczy rachunek wyników.

Terminy „kalkulacyjny” i „porównawczy” przyjęto również dla odpowiednich wersji sprawozdania finansowego w wynikach finansowych jednostek gospodarczych